Akcesoria

Akcesoria

za lawiną słów...

za stosikiem kolorowych czapek z daszkiem,

za wieżą kapeluszy w cylindrycznych pudłach,

za rzędami przepysznych szali z drugiej ręki,

za ciężką biżuterią gromadzoną całymi latami,

za broszkami własnej asumpcji,

za łańcuchami wymownych korali,

za granicami nie do przekroczenia,

tak na wszelki wypadek - dla wymówek,

ukrywam się przed przemijaniem,

przed za trudnym życiem; (łatwiej

nie leży w poradniku życiowych przepisów),

przed podejmowaniem wyzwań woli,

przed pojedynkami z sumieniem,

przed szansą nie do pozazdroszczenia

przed ciągłą pogonią... za czym?

Tylko krople bezlitośnie spadających myśli,

drążą kamień czasu.

Czy zastanę nagle i niespodziewanie dziurę

w kamieniu - na wylot, bez nadziei

zmierzenia się z losem? 

jollucha. 20 wrzesień 2010.r.

Przemiana jakiej doświadczała Jollucha była wprost nieprawdopodobna. Motto tekstu, który właśnie powstaje napisała jakieś osiem miesięcy temu. I wówczas pomimo, że bardzo wierzyła w siłę wyrazu tego co robi, to perspektywa wyjścia ze swoją twórczością poza obszar jej czterech ścian przerastała ją i bardziej niż przerażała. Teraz jest realna nadzieja na zmianę tego stanu rzeczy. Właśnie jesienią zeszłego roku w jej ulubionej kawiarnio – klubo – księgarni, gdzie zresztą spotkała Katarzynkę zaproponowano jej własny wieczór literacki. Jollucha wycofała się. Wystarczyło kilka słów pracującej tam Ani, żeby Jollucha uznała, że jej poezja  swoje zagwarantowane przeznaczenie w szufladzie jej biurka. Ania uwielbiała poezję Jasnorzewskiej – Pawlikowskiej. Jollucha widziała tę poezję jako jednostronne pasmo przeżywanych przez autorką zawodów miłosnych i rozczarowań w tej dziedzinie. Ania poza tym nie lubiła Szymborskiej a Szymborska dla Jolluchy w poezji była tym, kim Wilkomirska była w muzyce. Jollucha podzielała wielbienie dla Miłosza z Anią, ale nie była w stanie zrozumieć jak można nie doceniać Szymborkiej. Na zebraniu czytelników „Zwierciadła” Jollucha wypaplała, że takie spotkanie z jej własną twórczością jest planowane, ale ona rezygnuje z powodu uznania, co nie było zupełnie szczere, nikłej jakości swojej własnej twórczości. Jollucha raczej bała się, że hipoteza Ani nie potwierdzi się. Wolała nadzieję niż ponowny zawód lub uznanie i co za tym idzie zmianę jej sytuacji, nawet za cenę przedłużającej się jej własnej niemocy. Pojawiły się głosy, że ona powinna pozwolić ocenić swoją twórczość innym a nie uciekać, ale Jollucha pomimo, że wierzyła, że jej wiersze są prawdziwe i mają wartości godne przekazania, to jednak w tamtym czasie wolała się schować.

Minęło trochę ponad pół roku i Jollucha widzi realne szanse na realizację jej najważniejszych marzeń. Jeszcze w momencie oddawania na charytatywę swojej pracy nie zupełnie wiedziała jak ona to wszystko sprzeda. A dziś każdy dzień z rana uśmiecha się do niej nadzieją i wyzwaniem. Coraz lżej i radośniej jej się wstaje i być może, że wiosna jest odpowiedzialna tylko za część tego stanu rzeczy.

Kiedyś jeszcze w szkole podstawowej jej rówieśnik i jeden z uczniów tej samej klasy, do której i ona uczęszczała zapytał ją dlaczego jej buzia się naokoło tak cieszy. Jolusia miała przygotowaną na to odpowiedź: - ja się cieszę, że trawa jest zielona. - odpowiedź bez sensu dla wielu a dla niej wyłuskująca całą prawdę. Ta prawda odkryta przez nią w tak młodym wieku prowadziła ją aż do tej chwili i była jedną z najważniejszych odkrytych przez nią prawd. Od bardzo wczesnego wieku Jolka miała swój wybrany kolor: zielony. Jej siostry nie wyrażały takich preferencji. Z Jolką jej mama miała pod górkę, bo w tamtych czasach było trudno o cokolwiek, a tu jej pociecha prosi o zielone ubrania. Kolor ten jest dominującym kolorem przyrody zaraz po niebieskim, na tle którego jest bardzo dużo zieleni. Szerokość geograficzna decyduje o tym, że w ojczyźnie Jolluchy i w jej obecnym miejscu zamieszkania, są miesiące w roku pozbawione tej zieleni i wtedy mała Jolka wyraźnie tęskniła za zielenią chociaż cieszyła się z bieli i z szarości. Szarości wyznaczyły jej drugi okres fascynacji kolorem i bogactwem zawartym w różnorodności odcieni, tonów i walorów. Ciekawe, że jej córka Marianna przechodzi  przez ten sam cykl fascynacji tymi samymi kolorami. Chociaż Jollucha nigdy jej o tym nie wspomniała, to jednak obie były zaskoczone powielającymi się upodobaniami kolorystycznymi i to w tych podobnych przedziałach wiekowych.
Jako sześcio - siedmiolatka Joleczka uwielbiała rysować niebieskie kwiatki w otoczeniu zielonych łodyg i liści. Niedawno okazało się, że jej siostra Grażka do dziś dnia preferuje drobne niebieskie kwiatki w otoczeniu soczystej zieleni. Wyznała jej to, gdy obie podziwiały, którejś wiosny zacieniony klomb, który opanowały modraczki.

Jako mały brzdąc w każdej wolnej chwili mała Jolcia rysowała i malowała, wyszywała, szydełkowała, coś majsterkowała i w ogóle była bardzo zajętym dzieckiem.

Po przeniesieniu się do miasta rodzice wcale nie zwolnili tempa. Zamienili tylko niektóre parametry takiego samego rytmu życia podporządkowanego pracy i jej efektom. Dziewczynki miały wypisany harmonogram zajęć, w których skład wchodziło sprzątanie, czy wynoszenie brudnej wody od nutrii, które wówczas wszyscy hodowali na futra dla żon i czapki kołnierze do płaszczy dla mężów. Grażka jej starsza siostra, jako zaraz po Panu Bogu i rodzicach wyznaczona na zarządcę i kontrolera miała chyba najciężej. Arka mogła podążać za własnym blusem tego co chciała realizować i lubiła robić. Jolcia była pozostawiona sama sobie z perspektywy czasu kilku dekad to było jej największe szczęście. Nie znaczy to, że popularny i powszechnie stosowany wówczas sposób wychowywania przez nakazy i zakazy w autokratycznej i autorytatywnej formie ją ominął. Bynajmniej. Po posprzątaniu należnej części domu czy zmyciu naczyń, czy wielu innych czynnościach wypisanych na wiszącym w korytarzu rozkładzie zajęć dla każdej z nich, dziewczynki powinny się uczyć, a później jak przychodzili rodzice z pracy już czekały na nie zajęcia, w których były prawą ręką przy ciągłym nawale pracy jaki mieli do przewalenia ich opiekunowie. Grażka była odpowiedzialna za egzekwowanie posłuszeństwa swoich młodszych sióstr. Używała metod przejętych od swoich starszych przełożonych. Wszystkie trzy się teraz z tego śmieją, ale to były małe dramaty wymuszania posłuszeństwa przez siostrę względem niedużo młodszego rodzeństwa. Jollucha nie raz dostała szufelką po głowie w ramach podporządkowaniu się agendzie. Jollucha nie cierpiała zadań domowych; od sprzątania wolała nawet zmywanie. W zmywaniu najgorzej nie lubiła sztućców. Jeżeli już musiała sprzątnąć to przesuwała meble aranżując je inaczej i wtedy dla podkreślenia efektu tego co zrobiła – sprzątanie nabierało sensu. Jak tylko skończyła co do niej należało rozkładała ogromne arkusze szarego papieru pakowego na podłodze w kuchni, którego zapasowe rulony mama miała za szafą i malowała. Malowała białe konie w różowych chmurach. Malowała ogromne żółte tygrysy w paski w zbitej, gęstej, zielonej dżungli, której nigdy nie widziała. Malowała dynamiczne wodospady w górach. Tematów nigdy jej nie brakowało. Mała Jolka tak bardzo nie umiała opanować swojej wyobraźni, że naopowiadała dzieciom z jej klasy, że w jej domu w kuchni posadzka jest z tafli grubego szkła, pod którym pływają kolorowe ryby. Jolka tylko raz widziała małe akwarium z pomarańczowym welonem wewnątrz w mieszkaniu brata mamy. Ten raz wystarczył. Dzieci ze szkoły chciały przyjść do jej domu obejrzeć te cuda. Po drodze do domu zafascynowana swoją agendą Jolka tyle razy zmieniała wersję tego jak właściwie wygląda jej nowy dom, że większość bardziej praktycznie zorientowanych małych wyżeraczy zawróciła z wyrazem rezygnacji w im odpowiadającym kierunku percepcji niedalekiej przyszłości. Została tylko jedna zainteresowana, ale Jollucha nie pamięta już czy zauważyła po wejściu do jej całkiem normalnego domu, że nie ma tam tych wszystkich historii ze świata wyobraźni, którymi częstowała swoją towarzyszkę mała Jolka podczas drogi do domu czy nie (?). Bawiły się potem w chowanego w stołowym wśród mebli, które już wtedy Jollucha bardzo lubiła, a które dziś stały się wybraną częścią i bardzo przez nią szanowaną spuścizną po rodzicach i cennym elementem wyposażenia jej mieszkania.

Jeszcze wcześniej Jolka rankiem biegła do szkoły tak szybko jak tylko na to pozwalał jej gruchoczący tornister. Najbardziej bała się o dwanaście kolorowych kredek, jakie dostała z okazji pójścia do szkoły. Z okazji zaczęcia nauki w szkole Jolka dostała te wszystkie rzeczy jakie miała dotychczas tylko Grażka. Jakże ona bardzo się cieszyła, że nareszcie ma zeszyty do rysowania i książki z kolorowymi obrazkami. Do szkoły szła przyspieszonym krokiem trochę podbiegając od czasu do czasu z uwagi na starannie zaostrzony przez jej mamę komplet kredek. Jak tylko wpadła do klasy szybciutko siadała w jej przyznanym miejscu w ławce i aż przedeptywała z nogi na nogę, żeby zacząć rysować następny ślaczek. Ślaczki były dozwolone tylko w pojedynczej linii i tylko jeden pod każdą zakończoną lekcją i zadaniem domowym. Rysunki były dopuszczalne tylko wtedy, kiedy pani o to poprosiła i to wydawało się małej wielką nagrodą kiedy mogła rysować kolorowymi kredkami. Jolka wiedziała, że właściwie trzeba było zrobić tylko jeden ślaczek, ale ona wypróbowała, że nawet jak zrobiła trzy ślaczki po trzy linijki każdy, to nikt nie miał o to specjalnego żalu do niej. Więc pozwala sobie na trochę nie zupełnie jawnie dopuszczalnego szczęścia. Z nawyków rysowania kopiowym ołówkiem pozostało jej ślinienie narzędzia pracy. Kredki to zdecydowanie lubiły. Jej praca nabierała efektu techniki labowanej, chociaż wtedy Jollucha jeszcze nie mogła mieć pojęcia o różnych technikach jakimi operuje świat sztuki wizualnej.

Dzieci już wiedziały, że Jolka będzie rysować chociaż tylko ślaczki i już tłoczyły się przy jej ławce. Jolka bardzo tego nie lubiła, bo zasłaniały jej całe światło, chociaż siedziała przy oknie. Główki pożerających wzrokiem małych ciekawskich były tak nisko, że Jolcia mogła czuć ich ciepłe oddechy na swojej szyi i twarzy. Każdy chciał widzieć jak w jej ślaczkach rozwijają się historie, które sama wykonawczyni śledziła z wielkim zainteresowaniem i napięciem oraz niezmierną poczuciem satysfakcji. Każdy ślaczek miał swoją osobną opowieść z małymi pieskami i kwiatkami i z ornamentalnie przewijającymi się zielonymi pędami roślin z różnorakimi liśćmi i kolorowymi kwiatkami. Każdy też ślaczek miał swoją kolorystykę i swój szablon oraz agendę. Skąd taki mały smryk jakim była Jollucha to wszystko umiał. Wówczas dla Jolki było dziwnym zupełnie odwrotna sytuacja. Otóż ona z kolei nie mogła się nadziwić jak można nie wiedzieć jak coś narysować.

Grażka jej starsza siostra zaczęła chodzić do szkoły jeszcze przed przeniesieniem się rodziny do miasta. I Grażynka zimą robiła lekcje przy świeczce. Ale wtedy było lato i Grażynka bardzo płakała, bo pan kazał jej i wszystkim dzieciom narysować domek. Jolka dokładnie pamięta jak trudno jej było zrozumieć problem Grażynki. Jak można nie umieć narysować czegokolwiek? Mama usiadła z Grażynką i kreska po kresce narysowały domek tymi kolorowymi kredkami, które Jolka miała dostać jak pójdzie do szkoły. Jollucha do dziś pamięta skończone dzieło mamy i córki. Domek miał żółte ściany i spadzisty pokryty czerwonymi dachówkami dach. Frontowa i jedyna tylko płaska ściana jaka była w ogóle narysowana podzielona była na prostokąt brązowych drzwi i okien o takich samych brązowych ramach. Na dachu domek miał komin. Z komina leciał czarny dym. W rogu rysunku świeciło ćwierć słońca z promieniami. A dalej było kilka niebieskich chmurek podobnych do baranków. Koło domu rosło ogromne drzewo. Konary tego drzewa rozpościerały się ponad dachem a właściwie pomiędzy dachem a niebieskimi chmurkami. Z dzisiejszej perspektywy Jollucha ma wrażenie, że rysunek przedstawiał dom Cioci Marysi i Wójka Mietka z potężnym dębem u szczytu. Od drzwi domku na rysunku szła rozszerzająca się ścieżka. Co ciekawe dom, w którym dzisiaj mieszka jej siostra wygląda właściwie tak samo jak ten z rysunku poza jednym małym dodatkiem drzwi garażowych dopiętych z boku budynku. Podobne uczucie niepomiernego zdumienia dopadło Jolluchę lata później. Jollucha podjęła się wykładania języka polskiego co sobotę po zajęciach z tańca ludowego, na jakie uczęszczały chyba wszystkie dzieci polskiego pochodzenia zamieszkałe w okolicy Baltimore.  Na jedną z lekcji przygotowała wiersz o lokomotywie Jana Brzechwy, który pamiętała jeszcze ze swojego dzieciństwa recytowany przez swoją mamę, a który odnalazła w małym zbiorze wierszy tego poety przysłanym jej dla jej dzieci przez jej mamę. Jollucha często czytała swoim córeczkom jakieś bajki lub wiersze o one rysowały pod jej tekst. Czasami były to znane czasami nieznane historie. W każdym razie jakoś wyleciało to z głowy naszej bohaterki, że nie wszystkie dzieci mają takie same możliwości. Tak była przyzwyczajona do łatwości rysunku swoich pociech, że dla niej wszystkie dzieci mogły zademonstrować podobne zdolności. Poprosiła dzieci zebrane w klasie, grupę złożoną zasadniczo z dzieci w wieku szkoły podstawowej i młodszych - bo Marianka wtedy jeszcze nie chodziła do szkoły - o to żeby podchodziły po kolei do tablicy i każde dziecko będzie mogło narysować dalszą część tego co poprzednie dziecko zaczęło w trakcie jej czytania, którego treść ma ilustrować wspólna praca słuchających. Nic z tego nie wyszło. Jollucha zobaczyła czyste przerażenie na twarzach dzieci, więc zapytała, kto chciałby rysować to co ona będzie czytała. Zgłosiły się dwie dziewczynki. To były obie jej córeczki. No cóż Jollucha czytała. Emilka rysowała wyżej, tak gdzieś w połowie tablicy, wysoko podniesioną rączką tak, żeby ledwo co sięgająca tablicy i stojąca na paluszkach Marianka trzymająca się jedną ręką rantu tablicy, też miała miejsce na wspólnie tworzone dzieło. Jollucha czytała a jej córki rysowały. W klasie było cicho jak makiem zasiał. Dzieci z wielką uwagą śledziły poczynania jej dzieci i zachłannie słuchały treści wiersza. A było na co patrzeć. Jak Emilka rysowała górny pasek torów po których miała jechać ciuchcia to Marianka dokomponowywała dolny pasek. Po torach jechał pociąg z kominem. Jollucha zauważyła, że Emilka już nie sięgnie narysować dymu buchającego z komina ciuchci, więc podeszła i dorobiła dym. Obie jej córki odpowiedziały jej dziękczynieniem w świecących oczkach. To był przykład komunikacji bez słów. Słowa były zarezerwowane dla recytacji wiersza, który Jollucha pamiętała z dzieciństwa.

Po przeprowadzce do miasta życie małej Jolki uległo niesamowitej transformacji. W miarę dorastania dziewczynki miały coraz więcej obowiązków i coraz częściej mała Jolka z trudem wygospodarowywała czas na malowanie. W ogóle to, że dostała komplet akwarelowych farbek, które należały do wyposażenia szkolnego w danym wieku było wydarzeniem na miarę oczekiwanej nagrody. Jollucha rozgniatała je na proszek a potem mieszała z mąką i wodą, żeby na dłużej starczyły i zamykała w małych słoiczkach. Kiedyś mama zabrała ją do swojego biura w pracy. Był to bardzo wysoki pokój z kilkoma wielkimi, zakratowanymi do połowy oknami na jednej ze ścian. Pod sufitem były zamontowane światło jarzeniowe w prostokątnej oprawie. W tym pokoju stało kilka biurek i dwie dwudrzwiowe szafy podpierające ściany. Jollucha była niepomiernie zdumiona kiedy zobaczyła, że na wszystkich ścianach aż pod sam sufit wiszą jej dzieła. Wielkie tygrysie głowy wyglądały zza bujnej zieleni. Szare baranki biegały po różowych chmurach i całe chmary fantastycznie upierzonej  gawiedzi  w najrozmaitszych barwach zapełniały surowe pomieszczenie zmieniając je w swoisty egzotyczny raj. Gdyby nie pozaginane rogi prac, można by przypuszczać, że ktoś wytapetował ten pokój bardzo oryginalnymi wzorami. Pineski tylko od czasu do czasu połyskiwały raz światłem z okien to znów z sufitu. Właśnie te pineski i nieco za bardzo widoczne pozadzierane same brzegi pozaginanych prac powodowały swoistą atmosferę tymczasowości i prowizorki. Tak utworzone wspólne dzieło mamy i jej córki na zawsze pozostało w pamięci Jolluchy. Była to pierwsza, nieoficjalna wystawa prac małej Jolki, chociaż ani mama ani córka tego tak nigdy nie traktowały.

Po trzynastu latach pobytu za wielką wodą Jollucha już z kilkuletnimi dziećmi miała okazję po raz pierwszy od czasu emigracji odwiedzić swoją ojczyznę, Jollucha wtedy poszła odwiedzić jej ostatnią szkołe podstawową, do której w okresie jej odwiedzin w Polsce chodziły dzieci jej siostry. Ale zaraz, to musiała być któraś z kolejnych wizyt Jolluchy w Polsce. Najstarsze dziecko Grażki – Asia jest tylko półtora roku starsza od Emilki – córki Jolluchy. Niezależnie do tego, która to była wizyta, Jollucha poszła na jakąś uroczystość szkolną razem z jej siostrą i jej dziećmi i swoimi dziećmi. Drzewa na trawnikach szkolnych świeżo zasadzone obok oddanej do użytku nowo pobudowanej szkoły kilkadziesiąt lat temu zrobiły się dużymi klonami a zbitych i zwartych koronach. Jollucha była niezmiernie zaskoczona, kiedy w hollach szkolnych na wszystkich piętrach zobaczyła swoje dziecięce rysunki oprawione w ramki i oszklone w tych samych miejscach, gdzie były powieszone przez jej nauczycieli kilka dekad temu. To właśnie ta szkoła przyczyniła się do tego, że Jollucha miała swoją wystawę w Domu Plastyka Amatora w wieku lat trzynastu. A było to tak: Na lekcji rysunków, przyszła pani od prac ręcznych do pani od rysunków. O czymś do siebie po cichu rozmawiały przez jakiś czas podczas, gdy dzieci pilnie malowały w swoich blokach. Pani od rysunków podeszła do Jolki a za nią przyszła druga nauczycielka. Obie patrzyły przez chwilę jak mała uczennica radzi sobie z tematem zadanej pracy. Jolka ani na moment nie speszyła się ich uwagą. Zdążyła już się przyzwyczaić do tego, że ludzie lubią patrzyć na to jak ona rysuje. Pani od rysunków zapytała Jolki czy ona dużo maluje w domu. Jolka odpowiedziała, że jak ma czas to oczywiście. Na co cała klasa wybuchła śmiechem. Teraz Jolka się speszyła. Nie mogła wiedzieć, że chodziło o ten dorosły wyraz „oczywiście”. Teraz to wie, wtedy spuściła głowę i na chwilę była na prawdę nieszczęśliwa. Na szczęście ta pani, która była gościem w klasie rysunków przerwała kłopotliwą ciszę pytaniem skierowanym do skrępowanej i zawstydzonej uczennicy, czy mogłaby przynieść swoje prace na następne rysunki.
Dalszy tok wydarzeń niestety uległ zatarciu w pamięci opowiadającej. To co było naturalną konsekwencją prac zabranych do szkoły to jej pierwsza nieoczekiwana i nieprzewidziana wystawa. Jolka nawet nie wiedziała, że jest takie coś jak wystawy. Nigdy na takich nie była. Z całej historii następna scena jawiąca się jaskrawo w pamięci Jolluchy, to sala na rogu dzisiejszej Gdańskiej i Pomorskiej niemalże na przeciw jej przyszłej w tamtym czasie szkoły plastycznej. Sala cała obwieszona na wysokości wzroku jej pracami na szarym papierze. Rogi tych prac są starannie i płasko przytrzymane za pomocą płaskich listewek stanowiących jednocześnie skromne ramki. Jollucha pamięta, że dzięki tym ramkom jej prace nabrały zupełnie innej odświętnej jakości. Ona sama jest bardzo wszystkim zaskoczona. Została powiadomiona, że po lekcjach ma przyjść tu i tu, bo tam jest zorganizowana wystawa jej prac. Jolka jest sama. Nie ma z nią nikogo z dorosłych. Siedzi za stołem na brzeżku krzesła i czuje się bardzo oszołomiona i przytłoczona wszystkimi niesamowitymi okolicznościami właśnie dziejącymi się w jej życiu jakby poza nią samą. Po sali kręcą się różni ludzie i oglądają jej prace. Jolka nie bardzo wie co ma ze sobą zrobić. Jest wciąż ubrana w szkolny granatowy fartuszek z białym kołnierzykiem. W tamtych czasach to był obowiązujący strój dzieci chodzących do szkoły. Jolce jest nieswojo i jakoś niewygodnie i nie bardzo wie co ma ze sobą zrobić. Różni ludzie stoją trochę dalej od stołu, obok którego na brzeżku krzesła siedzi trzynastolatka. Jolka może i ma trzynaście lat, ale w swojej klasie jest najmniejsza i zdecydowanie bardzo nieobyta towarzysko. Teraz Jollucha z rozczuleniem patrzy na to wówczas duże dziecko i wie, że nawet we własnej klasie Jolka należała do tak zwanych późno zakwitających dzieci. Po prostu są dłużej dziećmi. Chociaż Jolka pod niektórymi względami wcale dzieckiem nie była. Ponad głowami znacznie dojrzalej wyglądających uczniów toczyła dyskusje o poezji z jej ulubionym nauczycielem od polaka zdając sobie sprawę z tego, że nie wszyscy, jeżeli w ogóle ktokolwiek z uczni nadąża za treścią dialogu. Była może przez to trochę na uboczu grupy, ale ona nigdy nie miała o to najmniejszych pretensji. Zawsze znalazła sobie furtkę do własnego świata, własnej wyobraźni i to czy inne dzieci akceptują ją już wtedy dającą o sobie znać inność czy nie, nie miało dla niej poważnego znaczenia. Chociaż pod koniec szkoły podstawowej przez kilka ostatnich lat należała do czołówki akademickiej, jeżeli tak można określić jej osiągnięcia ujęte w pięciostopniowej wówczas skali ocen. Ale wracając do wystawy. Jolka cała zatrwożona i lekko przerażona siedziała w fartuszku szkolnym na pierwszej swojej wystawie. Niektórzy z tych którzy stali w okół stołu, przy którym siedziała okazali się jej późniejszymi profesorami w szkole plastycznej, ale o tym w tamtym momencie Jolka jeszcze nie mogła wiedzieć. Ktoś ją spytał czy życzy sobie kawy czy herbaty. Pamięta, że pierwszy raz w życiu ktoś zaproponował jej kawę. Odpowiedziała ledwo wydobywając głos, że ona nic nie chce. Na stole tuż przed nią stoi jakiś prostokąt z okrągłymi dyskami wielkości małych talerzy i obraca się przewijając ciemną połyskliwą taśmę. W głębi sali stoi jakaś pokraka na rozwartych cienkich nogach i świeci jej prosto w oczy. Jolka wówczas nie wiedziała, że tak wygląda kamera telewizyjna. Postawiono przed nią jakieś urządzenie, o którym teraz Jolka wie, że był to mikrofon. Jacyś ludzie zadają jej mnóstwo pytań, na które ona nie zupełnie wie jak odpowiadać:

• Od kiedy malujesz? Ktoś z bliżej usytuowanych osób zadaje pytanie
• Od zawsze – słyszy swój jakiś dziwny, cienki i nienaturalny głos.
• Malujesz z wyobraźni czy z natury?

Jolka nie bardzo wie jak odpowiedzieć na to pytanie. Zdaje sobie sprawę, że są dwa rodzaje malowania. Ona nigdy nie przypuszczała, że można malować z natury. Teraz po latach Jollucha wie, że pytanie zadał ktoś kto widocznie nie widziała jej rozwieszonych prac. Ale wówczas cały świat wirował w okół niej i ona nie bardzo wiedziała o co w tej historii chodzi.

        - Kogo naśladujesz? Kto jest Twoim wzorem do naśladowania?

Jolka wiedziała, że skoro ktoś zadaje takie pytanie to ona powinna mieć kogoś do naśladowania. Na chwilę poczuła się bardzo nieszczęśliwa i potrzebująca ratunku. Ona malowała, bo lubiła to robić. Malowała to na co miała ochotę i co dawało jej satysfakcję i poczucie szczęścia. Zaczęła sobie przypominać czy w ogóle zna jakiś malarzy. Wówczas przypominało jej się, że na lekcji z polaka ostatnio przerabiali czytankę o Janie Matejko. Więc wygłosiła wielką i pustą nieprawdę, na którą inni z ochotą przystali zapisując coś w otwartych notatnikach i uśmiechając się do niej z aprobatą.

Jollucha jest pierwszą w rodzinie osobą, która być może po przeszło pół wieku własnego życia będzie miała odwagę nazywać się artystką. Zawsze nią była i zawsze się nią czuła, ale nigdy nie udało jej się tego stanu rzeczy dla siebie wśród innych urzeczywistnić i potwierdzić. Teraz taka szansa się po raz pierwszy otwiera. I Jollucha obserwuje to co się dzieje ale i tak zachowuje rezerwę i margines na odwrót. Tylko czy taki odwrót w jej wypadku istnieje?

Nieprzewidziany dla nikogo akcent na tej wystawie podczas nagrywania dotyczy braku chusteczki do nosa. Dlaczego w ogóle tego nie wycieli? Dlaczego nie powtórzyli pytania? Pewnie fajne dla wszystkich było zabarwienie folkloru i ciekawe, niespodziewane urozmaicenie całego monotonnego i nieciekawego, sztucznie podtrzymywanego rytmu krótkich i za bardzo lakonicznych wypowiedzi młodocianej nie zupełnie świadomej co się w okół niej dzieje, zupełnie nie przygotowanej artystki, która do dziś dnia ma obiekcje do tego, czy zasługuje na to miano. Otóż Joka jak zwykle zapomiała chusteczki do nosa. I jak zwykle na zmianę różnic temperatury między ogrzewanym wnętrzem a nieogrzewanym zewnętrzem zaczęło jej lecieć z nosa. Jolka bardzo nie chciała, żeby teraz jak tyle ludzi na nią patrzy i jak tyle osób się do niej życzliwie uśmiecha, żeby w takiej dziwnej chwili w jej życiu, o której nikt z nią nawet jednego słowa przygotowania nie wymienił: ani rodzice, ani nauczyciele, ani odpowiedzialni za przygotowanie wystawy..., żeby w takiej chwili pojawiły się pod jej nosem mokre ślizgawki. Rzucono ją na głęboką wodę i patrzono z pobłażliwością czy bez nauki pływania popłynie czy nie. Jolka czuła się tak jak czuje się tonący chwytający się brzytwy. Z nosa jej wciąż leciało, więc co chwilę pociągała nosem, co później na nagraniu było słychać i to bardzo. Nikt nie zaproponował jej chusteczki czy kawałka papierka. Wówczas nie było chusteczek higienicznych z miękkiego papieru. Jeżeli ktoś nie przyniósł z domu we własnej kieszeni chusteczki z kawałka cienkiego materiału, zazwyczaj bogato zdobionego haftem, to nie miał chusteczki. Możliwe, że otaczający ją zebrani mieli swoje chusteczki, ale być może były już używane. W każdym razie po jakimś czasie męczenia się z zaskoczeniem, męczenie się z ciągle mokrym nosem, męczenia się z tą bardzo niewygodną sytuacją, męczenia się, męczenia się, męczenia się... Jolka miała dość. Bardzo głośno pociągnęła nosem aż furknęło i dla pewności przeciągnęło całą długością rękawa po twarzy na wysokości pojawienia się niechcianej wilgoci. Poczuła się na reszcie chociaż trochę zrelaksowana i absolutnie nie obchodziło ją już nic. Teraz tylko czekała, kiedy na reszcie będzie mogła wyjść z premedytacją przygotowanej na nią zasadzki,kiedy wyrwie się z osaczającej ją klatki cały mi tygodniami przecież preparowanej sytuacji. Chciała się pozbyć udręki i niewygodnego zaskoczenia. Wyjść, złapać oddech wolności i świeżego powietrza.

Okazało się, że nauczyciele w jej szkole słuchali tego nagrania w radio. Nauczyciel od polskiego powiedział jej, że na następną wystawę ma zabrać chusteczkę do nosa. Jollucha nie przypomina sobie, żeby ktokolwiek z rodziny poszedł obejrzeć tą wystawę. Nikt niczego w jej obecności co dotyczyło jej pierwszej wystawy nie skomentował. Jolka przyniosła wiadomość od jednego z profesorów, że ma możliwość uczęszczania na ognisko plastyczne działające przy Liceum Plastycznym dla wybitnie uzdolnionych dzieci. Rodzice głośno dyskutowali czy wydatek 100 złotych miesięcznie jest konieczny. Tata twierdził, że tak, mama nie była przekonana.

Ognisko plastyczne, zaczęło jej nowy, wspaniały okres w życiu. Nie wiedziała, że jeżeli coś ktoś lubi robić i jeżeli to co robi się tak bardzo innym podoba to, to co robi przynosi dodatkową radość i satysfakcję oprócz samej pracy przy wykonywaniu danego zadania. Ognisko plastyczne a potem dalsza jej edukacja będąca kontynuacją rozwijania jej naturalnego talentu nauczyła ją tego. Nauczyciele ją rozpieszczali i otwarcie adorowali. Ona sama czuła się trochę zapodziana i zagubiona w śród młodzieży, która pochodziła z rodzin, w których rodzice sami byli związani ze światem sztuki w jakiś sposób. Była jedyną osobą niepalącą, niepijącą i w ogóle poza głównym nurtem młodzieży tam uczęszczającej do tej szkoły. Ale nauczyciele mieli o niej swoje zdanie. Wiedziała, że mogła liczyć na swoje nazwisko. Kiedyś „Piła”, bo tak nazywano profesorkę wykładającą matematykę, przyszła do klasy i powiedziała: - Która to Marunowska? To o Tobie tak głośno w pokoju nauczycielskim. Jeżeli jesteś tak dobra z rzeźby, to znaczy, że masz doskonale rozwiniętą wyobraźnię przestrzenną. Cztery plus – siadaj. Jolka już kiedyś dostała kilka piątek z plusem w bardzo dziwny sposób od nauczyciela w podstawówce, ale wtedy wiedziała za co, chociaż być może wielu w klasie nie rozumiało całej akcji. Jolka zarobiła trzy piątki z kropką (wyróżnieniem) za kilka zdań. Nauczyciel wypowiadał słowo stół kilka razy za każdym razem inaczej intonując melodykę zakończenia słowa. Raz wskazując na kropkę a raz na przecinek i pytał się klasy czy to jest zdanie. Jolka była jedyną osobą zgłaszającą chęć odpowiedzi. Odpowiedziała trzykrotnie, za każdym razem trafnie i pewnie. Za każdym razem otrzymała piątkę z kropką. Najwyższą wówczas z możliwych ocen. Jednak ta czwórka z plusem była najdziwniejszą i bardzo niespodziewaną oceną. Rozumiała dlaczego dostała piątki z polskiego, ale absolutnie nie wiedziała dlaczego, to że rzeźba jest jej ulubionym przedmiotem ma jakiś wpływ na matematykę z której osiągała sukcesy tylko zależnie od nauczyciela, który tą matematykę wykładał. 

Rzeźbę w plastyku wykładał nieżyjący już dziś profesor powszechnie zwany "Kozłem" ze względu na specyficzny sposób mówienia a właściwie jąkania się oraz na charakterystyczny kształt twarzy o wąskich, ostrych rysach i krzywym wydatnym nosie osadzonej na długiej żylastej szyi z bardzo wyraźnie zarysowanym jabłkiem Adama, ale przede wszystkim ze względu na francuską, czarną bródkę, która mogła być też określana jako kozia.

Jednego pięknego dnia szła sobie Jollucha z Grażką pod rękę po chodniku zajęte swoim światem, który w tym okresie dzieliły bardzo blisko. Wówczas Gdańska nosiła nazwę ulicy Pierwszego Maja. I właśnie na dzisiejszej Gdańskiej na wysokości tuż przed skrzyżowaniem z Dworcową wyrósł nagle przed nimi kłaniający się w pas dorosły mężczyzna. Przeciągnął też ręką tuż nad powierzchnią chodnika w płynny sposób tak jak robili to dawni szlachcice używając kapelusza z piórami dla zamiecenia drogi przed osobistym obiektem uwielbienia. Jolka aż się zarumieniła przed nieoczekiwaną demonstracją. Grażka zapytała: - Kto to jest??? z przeogromnym zdumieniem. A Jolka poczuła się jakby ją kto na sto koni wsadził: - Dyrektor mojej szkoły – uniosła głowę w kierunku niewidocznych w środku dnia gwiazd i spojrzała na jeszcze bardziej zdumioną Grażkę z ukosa sama niezmiernie rozbawiona całym niespodziewanym happeningiem. Po chwili Jolka powiedziała, ten kłaniający się jest wykładowcą rzeźby w jej szkole. Kiedyś Grażka pomogła zabrać do szkoły Jolki prace do oceny dla profesorki malarstwa. Prac była taka ilość, że Jolka sama nie dała rady ich przynieść i musiała umocować je na rowerze w ten sposób, że potrzebowała pomocy, żeby je wszystkie dowieźć na miejsce. Jolka poprosiła profesorkę o specjalne godziny okazania prac i ta się z chęcią na to zgodziła. Grażka pomagała Jolce popowieszać prace dookoła pracowni, gdzie były specjalnie zamontowane płyty, w które łatwo było wciskać pineski. Jolka przedstawiła profesorce swoją siostrę.

Po satysfakcjonującej audiencji dziewczyny pakowały wystawę z powrotem na rower, a konkretnie opierając wielkie teczki o jego pedały i całość mocując sznurkiem do ramy roweru . Grażce się wszystko w szkole Jolki podobało. I wysokie pracownie i zapach i przestrzeń i okna a najbardziej światło w oczach profesorki oglądającej prace jej siostry. Grażka była zachwycona, a Jolka po raz enty dziękowała losowi za to, że dane jej zostało uczenie się w takiej szkole i w takiej atmosferze. Było tylko pięć klas i bardzo dużo profesorów. Właściwie wszyscy się mniej więcej znali. Jollucha do dziś pamięta skrzypiące stare, drewniane schody prowadzące na pietra, gdzie były inne sale wykładowe. Atmosferę skupienia wokół rozstawionych sztalug. Bliżej niezidentyfikowanego modela pod ścianą... Do dziś niemal widzi to co już nie istnieje. Ta szkoła na prawdę Jolkę postawiła na nogi i zbudowała potwierdzając to kim jest tak na prawdę od wewnątrz. Ostatnim razem Jollucha odwiedziła szkołę po tym jak w Warszawie odrzucono jej teczkę. Czekała na zaświadczenie – trzeba było iść do pierwszej w życiu pracy, a marzyło się życie studenckie. Na korytarzu pojawił się dyrektor szkoły. Nie mógł uwierzyć w to, że Jolka nie dostała się na uczelnię. Zaproponował, że załatwi jej dobrą pracę i pocieszył, że za rok nie ma takiej możliwości, żeby jego wychowanka, o której talencie byli przekonani wszyscy profesorowie nie dostała się na studia.
Jolka dużo malowała, rzeźbiła. Chciała jakoś pozbywać się swoich prac, ale nie bardzo wiedziała jak to zrobić. Zaangażowała więc Grażkę do swojego genialnego pomysłu. Jedynym wielkim skupiskiem ludzkim w okół niej było osiedle Błonie oddalone o jakieś pół godziny szybkiego marszu. Jolka poukładała na taczki wszstkie mniejsze i większe blejtramy oraz rzeźby z gliny. Zabezpieczyła tą całą furę linkami i pojechały na pobliskie osiedle. Jolka pół dnia rozstawiała przewracane przez wiatr prace. Później pół dnia wszystko z powrotem pakowała. Jolka nie powtórzyła już podobnego przedsięwzięcia w Polsce.
Podczas jej uczęszczania do szkoły plastycznej Jolka prosiła ojca o różne pomoce. To on zbijał jej pierwsze blejtramy i on woził glinę na taczkach dla Jolki z miejsca, gdzie tą glinę odkryła. Istnieją zdjęcia kilkumetrowych rzeźb, które w tym czasie powstały. Jej słynna Rachela miała przeszło dwa metry. Japonka jako stróż domowego ogniska ustawiona w werandzie pomylono przez z prawdziwą postacią. Pewna pani z dużym psem pytała na głos rzeźby, czy tamta sprzeda jej świeżych rzodkiewek. Ta historia przeszła także do panteonu legend rodzinnych i była często powtarzaną opowieścią na różnego rodzaju przyjęciach rodzinnych.

Nocna praca z Grzegorzem przez telefon albo na skype'ie układała się bardzo owocnie. Jest sześć godzin różnicy. Zaczynali więc z reguły kiedy Jollucha zazwyczaj już dawno spała. Po trzech takich sesjach była wykończona, ale całość posuwała się do przodu...

Jollucha wysłała do Grzegorza polskie opisy prac a on tłumaczył to na angielski. Jeżeli czegoś nie mógł zrozumieć to prosił o przybliżenie sensu tego o co autorce chodziło. Jollucha czuła rosnącą satysfakcję nie tylko z wyniku ich współpracy, ale z bliskości, w której ona sama  była ewidentnym podmiotem w tym samym zakresie co ojciec jej dzieci. Taką bliskość między sobą zdołali ocalić i to była bardzo fajna sprawa. Satysfakcja ta wcale nie znikła ani nie zbladła w momencie kiedy Jollucha dotknęła bardziej złożonej materii ich słownej relacji. Jollucha mogła w rozmowie z Grzegorzem dokładać kolejnych warstw i sortować różne media jak kolejne słupy informacyjne tak długo jak długo poruszali się w dialogu na jednej płaszczyźnie czy w jednym zbiorze adopcyjnym. Jednak w momencie dotknięcia przez nią w swoich myślach dualności, czyli bardziej złożonej struktury porozumienia, gdzie segmenty brył już ustalonego wspólnego widzenia czy odczucia nakładają się ale mają inne znaczenie czy rozszerzają o następną fazę już skomplikowanej całości myślokształtów, Jollucha usłyszała nikły wewnętrzny ale bardzo wyraźny głos czy odczucie ostrzeżenia: Nie wchodź tam on tego nie zaakceptuje... Jolucha widziała przy tym dokładnie wyniki pogłębionej analizy w kształcie obrazów. I szkoda jej było, że nie ma szans na to, żeby wyłuskać subtelną, ulotną ale tak ważną dla niej złożoność jej założeń artystycznych. Opisanie tego słowami to zupełnie inna gratka. Trudno jest wyrazić informacje, które tylko dzięki użyciu kolejnej płaszczyzny na innej głębokości nie jest wzajemnie sprzeczne do już ustalonego porozumienia. Ojej – pomyślała zawiedziona Jollucha – jeżeli on tego nie złapie, to kto? Istniała taka osoba, była nią Grażka, ale one były wytworem jednego gniazda. Chyba nawet mama w chwili spokoju i skupienia pojęła by jej dylemat. Grzegorz powiedział spokojnie, że ona nie ma w to wchodzić, bo nikt tego nie będzie w stanie przełknąć w jednym kęsie, najwyżej się zadławi. To znaczy Grzegorz powiedział coś czego Jollucha nie potrafi już w sobie odtworzyć, pamięta tylko obraz dławiącego ją odczucia niezidentyfikowanej całości tego co za moment stało się kwintesencją dławiącej się bliżej nieokreślonej ofiary i wewnętrzny bunt na taki efekt tego co dla niej było przejrzyste i czyste i zrozumiałe... Grażka jednak nie było w tym momencie, żeby służyć pomocą w nagle zagmatwanej sytuacji siostry. Jej zasługi polegałyby na możliwości wyklarowania przedstawionego problemu. Ale Jollucha wiedziała, że nie ma wchodzić w rejony obce większości skomercjalizowanego świata, który odrzuca każde hamulce czy zbytnie rozszerzanie lub podwójny kurs własnego rozpędu. Ogólnie pojęty świat nie godzi się na wytrącanie szybkości. Dla Jolluchy ten pęd był tylko szkicem, który powinien być dopracowany i wzbogacony o wspomagające wzmocnienia boczne. Póki co jednak musiała się zmieścić na autostradzie głównego nurtu odbioru informacji. Nie chciała zupełnie zginąć. Wiedziała, że upieranie się przy niepopularnej wersji niczego dla niej i co ważne dla innych nie wnosi. Bardzo szybko zginie z tym swoim rozszerzonym odbiorem czy rejestrowaniem bodźców a wówczas nie będzie jej i nawet tej zubożonej wersji i nikt nie skorzysta. Wiedziała wiec, że Grzegorz ma rację. Przez chwilę poczuła się zawiedziona, ale wiedziała, że w tym wypadku rezygnacja oznacza wygraną, więc z chęcią przystała na tymczasową przegraną. To co jest w tych pracach i tak prędzej czy później się dopomni o przynależną rolę w rozszerzaniu percepcji odbiorców. Informacje rzeczywiście wyglądały na wzajemnie sprzeczne i wykluczające się, ale tylko jeżeli miały by prosperować na tym samym poziomie. Właśnie dlatego, że istniała wielopoziomość i złożoność, wielowarstwowość i wielowątkowość całości jej prac, pomimo dość ascetycznej formy, ich egzystencja absolutnie nie była zagrożona.

Jollucha nie papugowała, ona ofiarowywała siebie, za każdym razem, jeszcze i jeszcze i jeszcze i jeszcze i jeszcze raz od nowa. To co przykuwa uwagę w jej płasko - przestrzennych kompozycjach - w rzeźbiarskich formach operujących malarskością i rozmachem bez użycia koloru - to są wersje siebie; niepowtarzalne, bo nie ma dwóch identycznych istnień i bardzo oryginalne, bo trudno było zamknąć i dookreślić jakąkolwiek ramką osobowość Jolluchy. Ona była kompozycją otwartą i przestrzennie rozwijającą się, była inspiracją, jak to powiedziała o niej Anucha. Anucha miała odwagę powtarzać to bardzo często. Ona po prostu była w stanie to odczuć i zobaczyć. Za tym jak się w jej towarzystwie czuła Jollucha, Jollucha bardzo tęskniła. Anucha rozumiała fakt, że Jollucha przez swoją odwagę bycia sobą tworzy czy wynosi na powierzchnię wyrafinowany, niekonwencjonalny, wyszukany smaczek dla niej samej będący codzienną pożywką. Złapał to też Waldziu, gdy Jollucha przeczytała mu jeden ze swoich wierszy.

Swaty

Bóg w dom

Nieprzespane noce płatkami

rozpływających się róż w zapach mięty spadają.

Pozbawione baśni -

bezszelestnie otwierają drzwi i okna - na oścież.

Zarwane noce wytrącają

z ramion siostry śmierci. Od jednej zapałki - pożar...!,

Płoną zatopione w ciszy diamenty,

otulone językami ognia - cierpliwe odpowiedzi.

Bezsenna noc to gość w towarzystwie

luster, echa i przewodnika prądu

z... jęczącym gongiem zmywającym

resztki nadziei na normę.

W tyradach walki z pościelą rośnie siła

w tunelu kumulacji - i piękno szronu,

czystość szadzi u bram brzasku

- westchnienie akceptacji.

Aż szkoda, że odchodzi taki ktoś

- pojawia się bezczelnie,

znika pozornie bez śladu.

Bezsenne noce są... bezcenne.

• chA.

Bydgoszcz, 13 Październik 2010. r.

Na przyjęciu Jollucha czuła się piękna nie zależnie od nieefektownych, niereprezentacyjnych ciuchów. Z tego świata wypisała się jakiś czas temu, ale zawsze może powrócić, jeżeli zechce zainwestować trochę kasy i czasu w swój wygląd fizyczny. Jollucha zawsze czuje się absolutnie czysta i piękna jak uświadomi sobie swoje zaplecze. Tym zapleczem są całe kosmosy z galaktykami i z planetami i z gwiazdami w ciszy klękającymi nad rzeką w czasie podnoszenia się wieczornej mgły. Tym zapleczem jest cud istnienia wszystkiego we wszystkim. Cud można tłumaczyć jak skrót do tryptyku pod tytułem „Ciało – umysł – duch”. Cud był tym większym cudem, że Jollucha zdawała sobie sprawę z własnej malu – lu – lu – lu – lu – sieńkości. Ona spek kurzu, odrobina tryliardowej części niewidzialnej cząsteczki cząsteczki miała zaplecze mieszczące w sobie nieskończoność większą niż jakakolwiek wiedza może ofiarować. A jednak istniała i jej istnienie potwierdzała radość przeżywania każdej dostępnej formy piękna, a pięknem nie koniecznie estetycznym czy eleganckim było wszystko. Wszystko, co było ludzkie nie było jej obce. Wszystko tworzyło ją z jej iluzją otaczającej ją rzeczywistości. I wtedy Janek – mąż jej siostry a jej szwagier – zapytał a właściwie stwierdził:

• Wydajemy za mąż Jolkę? Szukamy dla niej męża?

Wszyscy zebrani w okół stołu zgodzili się jednogłośnie jak rzadko. Janek natomiast wystosował pytanie o parametry ewentualnego kandydata do ręki.

Jollucha poczuła zakłopotanie ale nie powiem, nawet chętnie przystała na swatanie i zrękowiny w domyśle, urządzone jej kosztem dla jej dobra.

Usłyszała swój własny głos:

• Ale musi być obrzydliwie bogaty. Mam męża na utrzymaniu w razie czego, a do tego zdaje się, że znajdą się powody dla wydawania pokaźnych sumek.
• Musi być reprezentatywny w skali posiadania zadbanych zębów i wolę takich z czupryną niż bez.
• Dobrze żeby miał samochód, bo ja swój przetrwoniłam na rynku ciał i emocji. A także dobrze, żeby miał swoje mieszkanie.
• Musi dobrze wyglądać i mieć odwagę ubrać czerwoną koszulę i czarne spodnie.
• Musi być kosmicznie dobry i kompetytywny w stosunku do mnie, wrażliwy i inteligentny.
• Musi kochać siebie najbardziej ze wszystkich rzeczy w sposób nieoczywisty ale pewny.
• Musi być szczęśliwy nie zależnie od okoliczności. Szczęśliwy w ten sam sposób co ona, to znaczy po cichu ale wyraźnie.
• Musi rozumieć jej niektóre wrodzone przywary takie jak dysleksja i to, że czasami się gubi i nie wie czy już jest w niebie czy jeszcze na ziemi.
   

Goście zaczęli machać rękami i pomrukiwać, że za długa ta lista życzeń. A Janek zabrał głos:

• No ale to, żeby był bogaty to musisz odpuścić.

Na co usłyszał zdecydowaną odpowiedź swojej szwagierki.

• łeee – machnęła ręką Jollucha - takich co to chcą spodnie ofiarować to ja mam na pęczki. Każdy patrzy, żeby się wbić na mieszkanie. Ja potrzebuję prawdziwego testu potwierdzenia własnej wartości i zaspokojenia realizacji siebie jako kobiety, urozmaicenia codzienności a nie dodatkowej kupy problemów i zmartwień. Nie po to chciałabym z kimś wchodzić w zażyłość i komitywę, żeby sobie pogorszyć dotychczasową egzystencję tylko ułatwić.
• Ty się zastanów czy Ty w ogóle chcesz faceta – przemówiła Grażka.
• Właśnie Ty się zastanów – podrzucił jakiś kobiecy znany głos.
• Jest coś w hiszpańskim wierszu – kontynuowała monolog ta, do której skierowana była prowokacja – który mówi o tym, że wszyscy śmiertelnicy są tak na prawdę aniołami wyposażonymi tylko w jedno skrzydło, żeby móc fruwać musimy znaleźć sobie kogoś kto posiada skrzydło do pary. Wówczas trzeba się trzymać w bardzo dobrej komitywie i porozumieniu a także bardzo blisko siebie, żeby nie runąć na ziemię, bo później trudno się pozbierać.

„... O ho ho ho! Jollucha to twardy orzech do zgryzienia i swaty w jej wypadku nie są taką łatwą zagrywką jak się mogłoby wydawać...” – myślała sama zainteresowana w międzyczasie toczącego się dialogu. Zaczęły mnożyć się wspomnienia i przykłady z czasów naturalnego doboru kandydatów na życiowe zawieruchy, dole i niedole... Toluś dla przykładu chodził w konkury po ciężkiej pracy, więc u wybranki była okazja, żeby się wyspać gdziekolwiek siadł sobie. Jakiś tam inny wylewał w obliczu przyszłych możliwych teściów wszystko co przed nim postawiono na stole. „... I tak dalej i dalej potoczyły się referaty o różnych przypadkach zalotów i flirtów czy przyjaźni przekształcanych w poważniejsze formy zażyłości...

„... piaszczystą żółtą drogą jedzie wóz a za nim idzie wolno wielki i ciepły, pomarańczowy pies a nad nim unosi się zapach miodu w frunących za nim leniwie brzęczących pszczołach...” – o czym ja właściwie myślę - pomyślała Jollucha przyłapując się na niezidentyfikowanej formie twórczości, jednocześnie zdając sobie sprawę, że właśnie przelała w słowa odczucie chwili; leniwe i dobre, ciepłe i swobodne. W momencie przyłapania się na bezsensownej, nikomu niepotrzebnej w tym momencie kreacyjności zdecydowała o powrocie w kręgi toczącej się przygody realnie smacznych właśnie podgrzewanych potraw. U Grażuli i Janka zawsze była smaczna ryba.

Tak na prawdę to nie swaty były w głowie i na głowie Jolluchy. Żyła ona otwierającą się przed nią własną drogą szans i nadziei na własną niezależność materialną na długo na nią czekającą prawdziwą satysfakcję i jeszcze dłużej kiełkującą w niej świadomość o takim samym prawie do sukcesu dostępną jej samej jak każdemu innemu życiu pod słońcem. Wszystko co dotychczas robiła w Polsce było chęcią przełamania jej passy zawodów i poczucia zacierania czy zacinania się w trakcie procesu wychodzenia do społeczeństwa, nawet w najprostszej i podstawowej społeczności jaką jest rodzina. Sprawa działki  nią poważnie, ale to bardzo złamała, bo okazała się być potwierdzeniem jej dotychczasowych wzmagań w walce o siebie. Przez kilka miesięcy Jollucha z trudnością mogła złapać oddech, gdy jej wzrok a co za tym idzie myśli dotknęły działki, a przecież właśnie działka otaczała ją bezpośrednio. Upokorzenia na taką skalę jeszcze nie przeżyła w swoim życiu. Przez ostatnich kilka miesięcy próbowała całość niedawnej przeszłości odkreślić grubą kreską i coraz częściej jej się to udawało. Jednak wystarczyło, że przechodząc do szopki spojrzała na kupę poprzesuwanych kamieni na miejsce gdzie właśnie teraz miały rosnąć tulipany, irysy i cebulaki, albo na plac pod czereśnią, który kosztował ją tyle zachodu, czasu i nakładu energii a teraz całkowicie zrujnowanej formie niszczył zamysł całości kompozycji jej planu. Najważniejszą jednak sprawą był całkowicie zatracony kontrast dużych kamieni i małych, który zrealizowała Jollucha. Zabezpieczyła ona półkolistą przestrzeń małych kamieni przed nadmiernie porastającym zielskiem przy pomocy luźno splecionych worków zrobionych z długotrwałego włókna plastikowego podłożonych pod warstwę drobnych otoczaków przywiezionych znad Brdy. Na początku chciała kupić taką folię ogrodniczą w Castoramie, ale po obejrzeniu tej ostatniej i policzeniu kosztów, postanowiła raczej poprosić swoich krewnych mieszkających na wsi o worki od niektórych pasz. Między folią z Castoramy a folią uzyskaną z poprzecinanych worków była taka różnica, że jedna była czarna i droga a druga biała i za dziękuję. Dla Jolluchy kolor, który przykryła warstwą kamieni był nieistotny. Istotne było to, że worki te przepuszczały powietrze i wodę a skutecznie broniły przed przerastaniem kamieni przez zielsko, które normalnie trzeba usuwać regularnie przynajmniej co dwa tygodnie w ciągu lata. I jej przewidywania sprawdziły się; zielsko pojawiało się ale bardzo rzadko i to tylko kilka rodzai o być może bardzo małych nasionkach, których nie zatrzymała plastikowa bariera. Arka zaatakowała folię na podstawie swojej bardzo wyrafinowanej wiedzy ogrodniczej. Z wielką pasją kazała wynajętym pracownikom usunąć każdy jej kawałek. Już teraz widać efekty na kamieniach zrobiło się bardzo zielono. Ciekawe czy będzie tu co dwa tygodnie przyjeżdżała, żeby usuwać chwasty spod czereśni. Jollucha nie zamierzała się do tego zadania dotykać. Całe to bohaterskie przedsięwzięcie wielkiej znawczyni potrzeb ogrodu - urlopowiczki uskuteczniającej czynny wypoczynek kosztem swojej siostry przyprawiało Jolluchę o autentyczne uczucie nudności. Folia przygnieciona warstwą kamieni i w zasadzie niewidoczna, gdyby nie przesunięcie kamieni tworzących półokrąg miała podwójną funkcję. Po pierwsze już szerzej omówione blokowanie zielska, po drugie miała oddzielać warstwę drobnych kamieni do gleby. Kamienie nawet małe a tym bardziej w zwielokrotnionej ilości mają swoją wagę i nawet kiedy nikt po nich nie chodzi samoczynnie poprzez siły grawitacji wnikają w ziemię. Jest okres kiedy czereśnie są dojrzałe i pod owocującym drzewem zaczyna się ruch. Lepiej już dalej nie komentować decyzji przygodnej ogrodniczki od siedmiu boleści. Każda czynność Jolluchy w ogrodzie tak jak i w jej życiu była efektem analizy, dlatego wszystko co tam dotychczas zrobiła ma swoje logiczne uzasadnienie. Współwłaścicielki ogrodu, które przez cały pobyt Jolluchy w Polsce nie poniosły żadnych kosztów z powodu utrzymania działki i drobnych remontów takich jak wylewki podłóg w piwnicy i nie tylko, w swoich poczynaniach uporządkowania działki i wywiezienia zgromadzonych przez Jolluchę z trudem materiałów, nie respektowały żadnych jej wysiłków ani dotychczasowych osiągnięć. Jak w takiej sytuacji można się teraz spodziewać aktywnego udziału Jolluchy w pracach dotyczących działki? No jak? Przecież takie żądania wysuwane w jej kierunku są delikatnie powiedziawszy nielogiczne i bardzo niekonsekwentne.

Jedna 200 litrowa beczka i kilkanaście plastikowych 150 litowych beczek , wywiezionych przez nagle poczuwającą się do obowiązków właścicielki części działki, miało swoje przeznaczenie. Po zakopaniu w ziemi miały być małymi akwenami w okół strumienia dla bardzo oportunistycznych i szybko rozprzestrzeniających się roślin wodnych takich jak tatarak, kosaciec żółty, czy kilka rodzajów sitowia, oraz wysokich bazi słodkowodnych czy kilku gatunków trzcin... Beczki miały utrzymywać wilgoć, jak również ograniczać ekspansję roślin. Te beczki nie spadły z nieba. Jollucha je kupiła. To była jej własność, tak jak wiele zniszczonych jej rzeźb, będących powstającą serią elementów dla już realnego w marzeniach Jolluchy wodospadu. Wszelkie zgromadzone materiały nie były kupą śmieci, miały swoje przyszłościowe przeznaczenia. Wszystkie zgromadzone rzeczy były zdobyte nakładem pracy i kosztów.

Jollucha na prawdę uporałaby się już z większością bólu i upokorzenia jakie powodowały zniszczenia jakich dopuściła się jej siostra, z których usunięcie potrzebnej folii i przygniecenie tulipanów, irysów i cebulaków wcale nie było przestępstwem najgrubszego kalibru, gdyby nie to, że wiosna narzucała jej możliwość obserwacji kroków jakie podjęła jej siostra celem uporządkowania działki. Agh...!

Powtarzała sobie, że to co jej nie zabiło na pewno ją wzmocni. Póki co to tylko nie umiała pohamować drżenia na całym ciele, za każdym razem kiedy przechodziła koło kolejnych śladów rozbuchanej i oficjalnie zaakceptowanej i popartej przez członków rodziny żywej zbrodni.

Jollucha starała się być szczęśliwa mimo wszystko i udawało jej się to bardzo często poza momentami bezpośredniego kontaktu z terenem ogrodu.

To co było jej odskocznią, to kilka rysujących się szans na zmianę i pojawiającą się możliwość czy perspektywę tego, że w końcu uda jej się przepchnąć siebie przez barierę nakładaną przez samą siebie. O takim powtarzanym w swoim życiu schemacie wiedziała od bardzo dawna, oj od dawna. Prawdopodobnie od czasu klęski w dostaniu się na studia. Jollucha nie miała wyścia „B” a to, na które bardzo liczyła zatrzasnęło jej drzwi przed samym nosem różnicą jednego punktu. Wtedy były takie czasy, że dostawało się dodatkowe punkty za pochodzenie, albo te punkty były skrupulatnie odejmowane co wykazywały potem tablice ogłaszające wyniki konkursu czy egzaminu, który i tak, o czym Jollucha dowiedziała się po czasie, nie był uczciwy. I to właśnie rozłożyło ją na części pierwsze. Z racji wykształcenia jej rodziców zabrano jej pięć punktów. Ale to też było tylko wymówką. Jollucha miała świadomość, że jej prace były bardzo dobre, zdecydowanie bardzo dobre. Chodziło o bardzo dużą i nieuczciwą konkurencję. Już w Warszawie doświadczyła pierwszego ciosu poniżej pasa. Gdańsk, gdzie przegrała jednym punktem był już tylko powtórzeniem sytuacji w innej wersji.

Sekretarka przyjmująca teczki z pracami spuściwszy okulary na sam koniuszek nosa i przechylając całą głowę do przodu tak, żeby mogła spojrzeć ponad okularami swoimi zmęczonym, wypranym z emocji wzrokiem zapytała przeciągając trochę ostatnie sylaby z charakterystycznym zaśpiewem powątpiewania i z nadzieją, że ona ma rację:

• A panienka z protegowanych...?

Jollucha użyła metody jej mamy – „koniec języka za przewodnika” - i odpowiedziała pytaniem:

• A co znaczy protegowana?

Sekretarka spojrzała przez otwarte okna i poruszyła się pokazując w języku ciała, że na prawdę nie chcę odpowiadać na to pytanie.

• Protegowana... to... znaczy..., że hm...., że panienka... ma kogoś... no wie panienka... kogoś kto... panienkę..., panienkę ... u b e z p i e c z a... ? ,...?
• Nie wydaje mi się. - Jollucha sama się zlękła tego jak sucho brzmiała ta odpowiedź i już wtedy poczuła, że podłoga w sali przyjęć interesantów jest jakaś bardzo miękka.
• A panienka z jakiego miasta??
• Z Bydgoszczy.
• A... Bydgoszcz... Bydgoszcz... to prowincje artystyczne – prawda dziecinko?? - to postaw tą teczkę tam o tam za tamtym kątem pod ścianą.

Po ogłoszeniu wyników, że po przeglądzie teczek Jollucha nie została dopuszczona do egzaminów sama zainteresowana miała okazję sprawdzić, że nikt nawet jej teczki nie raczył otworzyć. Papierki pocięte w równe paseczki, które określały uporządkowanie prac według technik nie były nawet o milimetr przesunięte. To był pierwszy cios poniżej pasa. Potem była cała artyleria podobnych przyciągających się wzajemnie i eksperymentujących na jej ciele, umyśle i duszy przypadków potwierdzających prawo przyciągania sobie podobnych. Takiej serii razem z bardzo poważną chorobą jeszcze nie doświadczyła w swoim dotychczasowym życiu. Jej choroba dopadła ją w wieku 22 (!) lat i wydawać by się mogło, że zamknęła jej przyszłość. Ale życie Jolluchy na chwilę, to znaczy na całe 6 lat, jeżeli policzyć od wystawy w wieku lat 13, toczące się główną przelotówką, postanowiło skręcić na bezpieczne dla niej. bo znane z pierwszych doświadczeń szkolnych, ścieżki. Były to rzadko uczęszczane ścieżki w zaczarowanych lasach i często tylko sobie znanych obszarach marginesu społecznego zamiast szerokiego nurtu radości i sukcesu. Przez kilka dekad Jollucha przewijała się od jednej próby, do następnej nie wierząc w możliwość ostatecznego powodzenia i możliwości samorealizacji w dziennym świetle dostępnym według jej obserwacji tylko szczęściarzom i protegowanym. Nigdy jednak nie straciła poczucia własnego talentu. Miała z nim kontakt i zdawała sobie sprawę o obowiązku wobec samej siebie i społeczeństwa o rozwijaniu tego o czym była przekonana. Wiedziała, że każdy jest taką zbiornicą talentów i uzdolnień. Przez świadomość swojego talentu i potwierdzaniu się zaobserwowanego stanu rzeczy nigdy nie zrezygnowała z kolejnych prób realizacji czy spełniania się poprzez udostępnione jej środki. Konsekwentnie wierzyła w swój talent. Przez fakt rozpoznania swoich uzdolnień miała i łatwiej i trudniej. Łatwiej dlatego, że nie musiała szukać. Trudniej dlatego, że znalazła... Nawet biblia potrafiła wwiercić się w jej sumienie. Była to przypowieść o zakopywaniu talentów. Talent był jednostką płatniczą w czasach Starego Testamentu tak samo jak moneta wzięła swoją nazwę od bogini bogactwa Monety w czasach antycznej Grecji. Jollucha nie miała najmniejszej wątpliwości, że skoro ona czuje się tak bardzo bogato wyposażona czy posiada świadomość takiego wyposażenia, to jej wewnętrzne bogactwo musi się kiedyś zamanifestować w pełni i zapewnić jej nie tylko samorealizację ale i niezależność materialną. Nie wiedziała jednak jak usunąć z drogi sobie samej samą siebie. Teraz na reszcie znalazła odpowiednie narzędzia i zdawała sobie sprawę, że na reszcie jest na drodze oczyszczonej z lęku o zagwarantowane dla niej i jej przypisane niepowodzenie. Dotychczas wiedziała, że doświadczenia lubią się powtarzać i zupełnie nie wiedziała jak przerwać łańcuch zrobiony z tych samych oczek? Jak wyjść poza własne doświadczenia? Jak wydostać się z koła, po którego zewnętrznym obwodzie wciąż chodziła wprawiając je w ruch? Czasami też spadała, ale o ile zachowała odpowiednią ilość równowagi - miała poczucie jakiej takiej równowagi, ale i powtarzającego się schematu w jej życiu. Taka postawa, najlepsza jaką mogła sobie udostępnić niczego nie zmieniała w jakości jej życia powtarzającego te same wstrząsające przeżycia w najróżniejszych wariacjach i wersjach. Ostatnio opisywane zdarzenie z ogrodem było jedną z takich powtarzających się wersji czy wariacji ogromu dramatu jaki co jakiś czas manifestowały jej niekontrolowane wibracje.

Kto szuka ten znajdzie i Jollucha na reszcie znalazła odpowiedź.

Największym jej bogactwem, w które wyposażyła ją natura była możliwość wnikliwej obserwacji. Jolluchę niezmiernie zawsze cieszył fakt, że często to do czego inni dohodzą za pomocą czytania i dostępu do informacji ona pozyskiwała drogą obserwacji i poprzez wyciąganie wniosków z własnych doświadczeń. Nie stroniła też od czytania. Przeciwnie miewała okresy absolutnego pożerania książek. W bibliotece odkryła regał z prehistorią archeologiczną. Dopóki nie przepuściła przez swój system całości tego, co tam było od pierwszej do ostatniej książki, Jolluchy po prostu nie było dla świata. Tym bardziej, że akurat w tym okresie na przeszło rok czasu była pozbawiona dostępu do komputera. Więc ekscytowała ją także wiedza zdobyta przez innych. Najważniejszą obserwacją Jolluchy, która została jej udostępniona przez samą siebie był fakt połączenia następstw jej własnych myśli. Po śmierci Anuchy i Marysi jej siostra Grażka była jedyną osobą w jej otoczeniu, która chciała i miała cierpliwość jej słuchać. Teraz, gdy już rozwikłała tajemnicę na własny użytek nie musi już przytłaczać Grażki systematycznym streszczaniem własnych spostrzeżeń i obserwacji – dzięki Bogu i ludziom. Biedna Grażka! Jak ona to wszystko wytrzymała? Jollucha analizowała własne sny a potem analizowała ich dokładną ale niespodziewaną realizację w życiu. Robiła to już kilkanaście dobrych lat. Jeszcze w Ameryce nauczyła się śnić świadomie. To znaczy ingerowała podczas snu we własne sny zmieniając ich przebieg. To co manifestowało jej życie to była zawsze udoskonalona wersja tego co mogło być oryginalną historią ze świata snu. Ciekawostką było to, że naukowe opracowania o tym do czego sama doszła czekały na nią dopiero w Polsce i to w języku angielskim.

Sen jest też myślą. Dla Jolluchy sen był ciekłą substancją materializacji rzeczywistości. A więc momentem, w którym jeszcze dopuszczalna była interwencja. Dzięki temu doświadczeniu Jollucha zaobserwowała, że słowa z Biblii nie zależnie od tego czy sama Biblia jest oryginalną wersją i czy ma swoje pierwowzory czy nie, potwierdzają się. A konkretnie wątek o tym, że słowo stało się ciałem. Jollucha wiedziała, że przeważnie ludzie myślą werbalnie. To, że akurat ona najczęściej posługiwała się obrazem było raczej ewenementem i wyjątkowym sposobem określania i rejestrowania wiadomości i spostrzeżeń i w ogóle życia. Jej pierwszym językiem był rysunek i często werbalny efekt powstawał lub był wynikiem udostępnionym na drodze transformacji czy korelatywnej, równoległej, alternatywnej ścieżki. Słowo u zarania swojej egzystencji jest przede wszystkim myślą. Sen jako obraz też jest wiązką myśli, często tak szczegółową, że wypowiedzenie czy określenie całości zajęło by znaczną ilość czasu podczas, gdy obraz przekazuje te wszystkie informacje za pomocą jednego uderzenia informacyjnego.

A więc jej myśli, te przekazane podczas snu, potwierdzały się czasem z taką niesamowitą ilością szczegółów na jawie, że Jollucha sama nie dowierzała sobie. Zaczęła więc zaraz po przebudzeniu zapisywać to co jej się śniło i wersję przez siebie poprawioną czy udoskonaloną tego co nazywała dla siebie ostatnim momentem. Później sprawdzała, żeby nie było, że coś prefabrykuje na użytek własnej rozrywki. Śniły jej się na przykład kwiaty na stole u jej sąsiadki i przyjaciółki Marysi. Kwiaty bardzo wyraźnie określone i opisane w szczegółach. Jollucha wykręciła wazon atrakcyjniejszą stroną w swoim kierunku. Tego dnia zadzwoniła Marysia, że jest jakieś ciekawe spotkanie u niej w mieszkaniu. Na stole w pokoju dokładnie tak jak śniła Jollucha stały kwiaty ze snu. W tym samym wazonie. Stół był nakryty wyśnionym obrusem. W wazonie stały kolorowe georginie, cynie i kilka astrów. Marysia widząc jak bardzo Jollucha wchłania scenerię koncentrując się na kwiatach, podeszła do stołu i wolno przekręciła bukiet tak, że Jollucha zobaczyła atrakcyjniejszą jego stronę. To jest tylko jeden z codziennych przykładów wertowania tego co miało się wydarzyć w czasie marzeń sennych każdej poprzedniej nocy. Czasami spływały całe pasjanse i filmy dotyczące najróżniejszych akcji jakie miały się wydarzyć i potwierdzić w jej życiu. Teraz już od pół roku Jollucha z wyboru nie ogląda telewizji. Był czas kiedy dla zabicia czasu i dla wyciszenia lub oddalenia kotła napierających na nią emocji i myśli telewizor w jej domu był włączony cały czas. Jollucha wyśniła ciąg zdarzeń w jednym z seriali dotyczących aktorki, dla której w ogóle ten serial oglądała. Następnego dnia z niesamowitym zdumieniem oglądała w telewizji swoją wersję wydarzeń napisaną zapewne przez scenarzystę kilka dobrych miesięcy wcześniej. Jedynym wnioskiem jaki się nasunął autorce tekstu było potwierdzenie się jednego z pierwszych naukowych twierdzeń, że myśli realizują się w rzeczywistości. Jollucha więc była świadoma tego, że musi nauczyć się selekcjonować myśli i je wybierać. Myśleć myśli świadomie tak jakby to ona była decydentem i wolą dozwalającą na myślenia a nie, żeby myśli myślały nią - jej mózgiem. Nie chciała być przedmiotem dla samej siebie czy instrumentem, przez który przepływają najróżniejsze myślokształty, które często w żaden sposób nie reprezentowały tego czego realizacji, materializacji czy manifestacji chciałaby się spodziewać w swoim życiu. Teraz wiedziała, że zabawa dzieci w świat „Na niby” jest wprawką do wizualizacji, które się później spełniają i realizują.

Od momentu zbierania dowodów na potwierdzenie tezy znalezionej w Bibli, że myśli są niezaprzeczalnym budulcem naszej rzeczywistości, a idąc dalej tym tropem, że rzeczywistość nie ma nic wspólnego z realnością jest tylko jej iluzją, Jollucha była już bardzo bliska od znalezienia i wypracowania metod uczenia się prawidłowego myślenia. Prawdą jest to, że każda pomyślana myśl już na zawsze istnieje i żyje własnym życiem przyciągając do siebie sobie podobne. Tak więc myśl tak jak wszystko inne co jest naszym otoczeniem wraz z naszym własnym ciałem jest tylko wibracją i wola nasza polega na świadomej selekcji tych wibracji. To co dopuścimy u zarania powstawania naszej realności to się jako ta realność dla nas sfinalizuje w materialnej postaci. Zanim powstał stół był najpierw myślą o tym stole. Tak jest ze wszystkim. Następnym krokiem w życiu Jolluchy na drodze do rozpoznania tajemnicy, było przypadkowe trafienie na wszystko to co było potwierdzaniem jej przemyśleń i doświadczeń. Ostatnio już tylko od czasu do czasu, ale był czas, że pasjami słuchała filozofii czy światopoglądu przedstawianego przez małżeństwo Esther i Jerry' ego Hick'sów. Przedstawiali oni jedno prawo uniwersalne, które rządzi życiem. Prawo przyciągania sobie podobnych lub trzy „P” : Prawo Przyciągania Podobieństw. Czyli jeżeli ktoś żyje według czterech „A” to taka właśnie rzeczywistość czy materialność oparta o cztery „A” jest jego udziałem; Afirmacja siebie, Adoracja siebie, Akceptacja siebie, Afektacja siebie. Co ważne zasady te nie będą realizowane tylko przez siebie samego, ale i całe otoczenie. Ważne jest też to, żeby posiąść umiejętność przez stałe ćwiczenia podawania myśli tak, żeby inni to sami zauważyli i zastanawiali się na czym polega źródło sukcesu danej osoby, niż żeby były nachalnie o tym informowane, bo wówczas sami sobie sikamy na własne nogi, lub sami siebie olewamy. Ostatnio Jollucha odkryła, że znacznie skuteczniejsze jest poczucie szczęścia w każdym momencie życia niż każda ilość tych samych cyfr, bo w to też wierzyła przez jakiś czas, czy liter wprowadzanych we własne życie. Poczucia szczęścia nie zależnie od okoliczności można się nauczyć.

Jollucha widziała już pierwsze rezultaty opisanej strategii wprowadzanej we własne życie. Wiedziała, że słodkich owoców będzie coraz więcej. Owoce te były zachwycające. Chciała jej jeść powoli, żeby każdym kęsem się móc do syta delektować.

Wiedziała, że kompetytywny partner, który nie będzie się obawiał czerwonej koszuli i czarnych spodni też się pojawi na jej drodze życia w taki czy inny sposób. Jollucha sama nie mogła się nadziwić dlaczego i skąd u niej wziął się ten szlagier czy schemat czerwonej koszuli i czarnych spodni. Przecież to był strój macho. A ona wersji macho w wykonaniu męskim, w swoim życiu nie dopuściła dotychczas i nie zamierzała tego zrobić teraz. Żaden z jej dotychczasowych partnerów takim typem nie był. Prawdopodobnie był to swego rodzaju test potwierdzający otwartość i gotowość jej partnera na udostępnienie i możliwość zapłodnienia nowymi horyzontami czy spostrzeżeniami swojego umysłu.

Z faktem dostosowywania się jej partnerów do jej tylko z resztą jednego pragnienia co do stroju, łączyły się przezabawne historie.

Fakt odejścia Grzegorza w swoje własne życie połamał Jolluchę i to solidnie. Kogo rozłam rodziny i perspektywa samotnego macierzyństwa nie złamałaby chociażby tymczasowo? Jollucha nie mogła się tego w żaden sposób spodziewać. Według jej dotychczasowych obserwacji jej małżeństwo należało do udanych. Jollucha nie wiedziała czego od życia się spodziewał ojciec ich potomstwa, ale znalezienie lepszej wersji tego, co było między nimi było według niej nadzwyczaj trudne jeżeli nie niemożliwe. Grzegorz doszedł do podobnych wniosków tylko o kilka dekad za późno. Za dużo historii się między nimi nabudowało, a szkoda, byli dla siebie stworzeni i takie piękne owoce ich uczucia się zrealizowały w ich realności...

W każdym razie jedna ze znajomych Jolluchy doradziła jej, że na jednego mężczyznę najlepszym lekarstwem jest inny mężczyzna. Jollucha nie narzekała na brak zainteresowania ze strony przeciwnej, bo pół światu tego kwiatu. Wybrała więc weterynarza z Polski. Który jest jednym z głównych bohaterów zabawnej historii dotyczącej czerwonej koszuli i czarnych spodni.

Grzegorz się spóźniał po odbiór dzieci tej Soboty. Jollucha miała już plany. Za stołem siedział ubrany w czerwoną koszulę i czarne spodnie weterynarz o imieniu Gerard G i przeglądał mapę planując ich wspólny wyjazd. Jak widać panowie dzielili te same inicjały ale nie tylko. Pojawił się Grzegorz ubrany w czerwoną koszulę i czarne spodnie. Panowie zostali sobie przedstawieni i podali sobie ręce. A Jollucha pomyślała, że życie potrafi być lepszym reżyserem niż dobry film.

Ale to nie koniec interesującego wątka z czerwoną koszulą. Było to jakiś rok później, też latem, ale już pod koniec. Jollucha z dziećmi została zaproszona na urodziny jednego z synów swojej przyjaciółki. Ponieważ dzieci chciały się spotkać i zobaczyć jedną ze swoich ulubionych dorosłych Grzegorz miał odebrać dzieci z przyjęcia urodzinowego. W międzyczasie Jollucha zdążyła się zoriętować, że weterynarz jej nie zupełnie podszedł, więc wymieniła go na informatyka o imieniu Jan. Janek sam z siebie bardzo lubił czerwony kolor i miał sporo czerwonej garderoby. Jollucha zasugerowała tylko czarne spodnie. Grzegorz poprosił o klucze do bagażnika Joli samochodu, bo chciał przepakować bagaże dzieci. Wtedy został poinformowany, że klucze ma ten a ten siedzący tam a tam, bo to on kierował. Gości było bardzo dużo. W obszernym salonie Jollucha siedziała w towarzystwie młodych mam a po przeciwnej stronie zajęty poważną dyskusją z sąsiadem siedział Jan. Jollucha obserwowała jak Grzegorz, który ubrał tego dnia czerwoną koszulę i czarne spodnie podchodzi do faceta, który jest podobnie ubrany. Panowie wyciągają do siebie ręce. Potem Jan sięga do kieszeni spodni. Następnie Grzegorz wychodzi przez frontowe drzwi. Jollucha zdążyła pomyśleć, że historia lubi się powtarzać i przybiegły jej córeczki pożegnać się z nią.

Każdy z jej dotychczasowych partnerów nie obawiał się zrobić jej tej małej przyjemności posiadania w swojej garderobie czerwonej koszuli i czarnych spodni. Nie inwestowała też w taką ewentualność zbyt dużych nakładów energii czy czasu.

Następny jej partner też będzie miał taką koszulę i spodnie. Przynajmniej na taką ciągłość w życiu mogła sobie pozwolić. Poza tym każdy z jej dotychczasowych partnerów czuł się w świecie wszechobecnej elektroniki jak ryba w wodzie i fajnie by było gdyby ta zasada też się potwierdziła. I jeszcze jedno wszyscy byli ściśle związani z fotografią.

I jak tu nie cieszyć się życiem. Ono potrafi być zaskakujące i nieprzewidywalne, nieoczekiwane i bajecznie zabawne. 


 

Kamienie

Istotą życia jest w nim uczestniczenie

i przynależność do więzi. 

Istotą życia jest wymiana różnorakich darów.

Wypadkowa doświadczeń i ciężary losu

podrzucały różne kwiaty. 

Podważała głaz, który przygniótł ją i zmiażdżył, 

był większy i cięższy niż lita - przeogromna skała,

wychodziła na brzeg z bagna...zrośnięta z kamieniem,

zapaść zdrowia wyrównywała szansę

z zaczynaniem od nowa.... 

 chA. 
 
    Bydgoszcz, 03 pażdziernik 20101.r.
 
 

Jollucha czuła się wolna jak ptak, kolorowa jak motyl i coraz młodsza. To nic, że wczoraj z rana jej zwieracze w drodze powrotnej do domu z jakiejś niewyjaśnionej przyczyny zawiodły. Wielu się takie historie przytrafiają, nikt o tym nie pisze referatów - a szkoda – po czasie to nawet śmieszne. W Polsce dostęp do toalet, już nie wspomnę o jakości i odpłatnościach, co jest folklorystyczną egzotyką w ogóle, jest bardzo określony. Jeżeli chodzi się dużo pieszo, to w ogóle jest się na łasce krzaczków, co często widać wśród rodzin obarczonych małymi dziećmi. Rodzice są bezradni a dzieci skazane na przyswajanie nawyków jakich sami rodzice nie pochwalają a stosują tylko w wypadkach nagłych i wyjątkowych.

Jednak Polak jedzie w wielki świat, bardzo często z dużego miasta w polskim pojęciu; przykład krakowsko – waszyngtoński i sika na parkingu postojowym przed dużym kompleksem handlowym. Wewnątrz jest cała masa dostępnych, czystych, pachnących, wyfiołkowanych kibli. Ale tak jest po prosu nauczony. A tu zaskoczenie. Na poczekaniu wyrasta „pan władza” w wydaniu zagranicznym; uprzejmy i wyrozumiały i mandacik i jest nauczka w ramach wychowywania już wychowanych.

Każdy lasek z postojem dla samochodów powinien być w ramach przepisów zaopatrzony w pachnącą, wywietrzoną czystą ubikację. Jest jednak tak, że do przyparkingowego przybytku przyrody polskiej nie da się wejść. Jak okiem sięgnąć jest wynawożony z ozdobnymi papierkami na wierzchu. Z daleka wygląda to jak niesamowicie bogate wysypisko okazałych grzybów. Można się bardzo rozczarować. Jest to uroda kraju na dorobku i w trakcie przemian kulturowo – mentalnych i to się czuje. Taki obywatel typowego polskiego wywiejewa jedzie za granicę tu i tam i zakorzenia się w pobliżu olbrzymich skupisk wielkomiejskich rzucony na głęboką wodę i ociera się o zdumiewająco różne parametry w porównaniu do tych, wśród których wyrósł i które stały się częścią jego tożsamości. Jeżeli wraca tutaj to ma przynajmniej poczucie mobilizacji środowiska do dorastania, czy wyrównywania poziomu, więc przynajmniej ma marzenia, co ma oczekiwane reperkusje. Już nie tak beztroskie jest dla niego wyprowadzanie psa, który załatwia swoje potrzeby w czasie kiedy ten ze smyczą w ręku opala twarz korzystając z nagle otwartej przestrzeni wewnętrznej na wypoczynek na poboczu chodnika lub na trawniku hałaśliwej ulicy. Przechodzący przypadkowi uczestnicy takiego happeningu też udają, że nie widzą, chociaż często aż im gwiżdże w sumieniu, bo przypomina im się o ilości zarazek w powietrzu i o tym, że właściwie zmuszani są do przebywania wewnątrz psiej kuwety. Co krok to kwiatek, lepiej nie patrzeć pod nogi, ale jak się nie patrzy to najpierw zapewne własnym nosem  poczujesz a potem usłyszysz, że będziesz bogaty w przyszłości.

Jollucha wymyła się, wyprała i czuła się jak nowa, gotowa cieszyć się każdą chwilą życia. Nawet z potrzebami przewlekłej nadwrażliwości jelita grubego czy psiej konieczności podporządkowania się woli swoich właścicieli.

W banku spotkała ją za długa kolejka jak na jej ostatnie osiągnięcia na podstawie pracy nad własnym poziomem wibracji. „ Oho – pomyślała – oto stan moich wibracji. Wczoraj potwierdzenie z grubej rury a dziś długi ogon interesantów ...”

Udało jej się doprowadzić już do kilku kapitalnych i nieprawdopodobnych manifestacji. Osiągnięcia w tej dziedzinie należały do zdyscyplinowanych, konsekwentnych, i do końca świadomych źródeł każdego negatywnego kiełka u zarania własnych myśli. Uczenie się tak subtelnego i delikatnego, wnikliwego sposobu kontrolowania swojej jaźni poprzez wolę wyłapywania negatywów u podstaw było zupełnie nowym stylem i sposobem na życie w jej dotychczasowości.

W czasach jej lat dorastania, a właściwie w przededniu wieku podlotka, czyli okresu ninfetylizmu Prima Aprilis był okazją do śmiechu i zabawowego nastawienia. Już nie wiadomo, w której to było klasie ani na jakim przedmiocie. Do szkoły dzieci przyniosły czarną nitkę. Poślinioną uważnie nałożyły na szybę w oknie. Pani weszła i ani na jotę nie obeszło jej, że szyba jest popękana. Ktoś siedzący z tylnych ławkach wybąkał o poszkodowanej szybie. Pani powiedziała, że ależ oczywiście z okazji Prima Aprilis na każdej lekcji pęka inna szyba. W domu mama nabiera wszystkich po kolei jeszcze zanim wyszła do pracy. A to, że ma dziurę, a to, że plamę, a to że nitkę ma przyklejoną... Więc Jolka postanowiła się odegrać. Opowiedziała o mokrej nitce na szybie swoim siostrom. Siostrom spodobała się wersja nitki na czymś innym niż ubraniu. Musiały jednak odsunąć firanę bo efekt był mało dostrzegalny. Postawiły nawet krzesło przy oknie, tak, żeby mama na pewno zauważyła. Na tatę nie było co liczyć. On takich drobnych szczegółów po prostu nie zauważał. Miał głowę przeładowaną pomysłami i zamysłami, planami, sugestiami, możliwościami rozwiązania sytuacji problematycznych i po prostu żył poza detalami i szarościami codzienności. Nie zauważył nowego stolika pod telewizorem. Dopiero jak biało – czarny obraz mienił się na kolorowy zareagował i to bardzo donośnie. Na żarty jego kosztem był po prostu zły. Zaraz widział wszędzie burdel, bardak i bałagan. Mama zauważyła. Tak się jednak wylękła, że Jolka przyrzekła sobie, że już nigdy więcej nie zrobi żadnego żartu kosztem rzeczy wchodzących w wyposażenie domu. Mama wyobraziła sobie, że to ludzie z jej niewiadomych przyczyn chcą wybić nasze okna przy użyciu kamieni. W Ameryce dla Jolluchy Prima Aprilis było okazją do praktycznych żartów i zabawy.

Dwa przypadki utrwaliły się w jej pamięci szczególnie wyraźnie. Oba z jej inicjatywy. Emilka została właśnie przyłapana przez jej ojca, na dowodzie zbyt gwałtownej chęci wprowadzania uzależnienia od tytoniu we własne życie. Nie spłukała i pet wciąż pływał w ceramicznej muszli, w momencie, gdy jej tata chciał skorzystać z niego według przeznaczenia owego przybytku. Zostawiając tak ewidentną nieostrożność dawała znać, że jej nowe zainteresowania odkładają się kamieniem w jej sumieniu. Poinformowana o zdarzeniu mama – Jollucha we własnej osobie – zareagowała bardzo spokojnie ale w zaostrzoną czujnością nie pozostawiającą żadnych wahań czy braku zdecydowania w swojej postawie. Zamówiła przyspieszoną i natychmiastową wizytę u lekarza, nie licząc strat w szkole z powodu opuszczonych lekcji. Na wizycie poprosiła o wszelkie i przyspieszone badania jakie mogłyby wykluczyć lub potwierdzić jakiekolwiek uzależnienia jej dorastającej córki. Jollucha zdawała sobie sprawę, że jej Światełko dopiero przygotowywało się do wejścia w życie lansu i szpanu dla zaimponowania sobie i innym i nie był to żaden ukorzeniony nałóg, ale Emilka miała poczuć o co w tym wszystkim biega. Lekarz od ręki wypisał badania moczu, krwi i kilku włosów. Oczywiście Emilka wyszła czysta jak łza, ale musiała przejść przez pytania lekarza, zabiegowych i w szkole tłumaczyć dlaczego nie otrzymała uzasadnienia zwolnienia z lekcji. Jollucha jednak wiedziała o co jej starszej latorośli chodziło. Nie była to nikotyna, ale raczej gest i cały ceremoniał palenia. Więc w Prima Aprilis zadzwoniła do Emilki z rewelacją, że ma poszukać określonego kanału, na którym pokazują właśnie beznikotynowe papierosy. Emilka nie posiadała się najpierw z radości a potem z rozczarowania, ale kawał się udał.

Druga historia dotyczy Marianki. Marianka odziedziczyła bardzo wiele talentów po swojej mamie. Między innymi rękę do roślin.

Chętnie i łakomie przełykała wszelkie anomalie od reguł czy specjalne lub niespotykane wartości czy jakości w świecie roślin. Jollucha zadzwoniła do niej z wiadomością, że właśnie przegląda National Geographic i są ciekawe zdjęcia drzew, które rodzą makaron. Marianka chciała uiszczenia szczegółowego opisu makaronu. Wyzwaniu temu Jollucha zadośćuczyniła z duszącym ją od wewnątrz prześmiechem usprawiedliwiając się, że przeprasza, ale jest trochę przeziębiona. Po wyjawieniu powodu całego zamieszania w rozchwianej chwili des-koncentracji i poszarpanej niedowierzaniem córki przestrzeni pomiędzy rozmówczyniami obie razem śmiały się do łez przez telefon.

Teraz stojąc w kolejce w banku Jollucha popatrzyła na bardzo poważne miny otaczających i postanowiła chociaż trochę rozładować atmosferę za pomocą najbardziej znanych i trywialnych sposobów Prima Aprilusowych. Pani przed nią dowiedziała się, że blondyn jej się przyczepił na tle ciemnego płaszcza. A Pan z tyłu, ponieważ trochę za nadto zalatywał nikotyną sprawdzał, gdzie jest dziura wypalona przez papieros na jego rękawie. Pomogło i reszta czasu śmignęła na miłej i dość ciekawiej rozmowie o sytuacji, która jest bezpośrednią przyczyną kolejki i Jollucha musiała znów podjąć się roli podnoszenia negatywnej oceny i pokazywania tego co dobre niezależnie od kilku chwil spędzonych w przypadkowym ale miłym towarzystwie.

Humor był częścią spotkań rodzinnych w zamierzchłych czasach dzieciństwa Jolluchy. Tych z kolei było sporo. Oboje rodzice autorki pochodzili z licznych rodzin i każde miało własny zestaw przyjaciół. Na co dzień jednak dominowało napięcie wynikające z napiętrzonych zadań, jakie były w założeniach każdego dnia do przeorania. Napięcie to też wynikało z chęci znalezienia przez rodziców wspólnej wersji nakładającej się strategii czy sposobu na zdobywanie i odhaczanie doświadczeń. Żadne z nich nie chciało przyjąć pewnego zakresu wolności jakiej każdy z nich potrzebował na scalenie się ze sobą dla siebie samego, dla własnych małych przyjemności nie wpisanych w koszty wydatków na realizowanie własnych potrzeb. Żadne też z rodziców nie pozwalało sobie na pewien dystans względem wzajemnej percepcji swoich poczynań. Każde z bliska kontrolowało swojego partnera i dzieci traktowane były w ten sam sposób – ciutkę sztywno i z lękiem podszytym pod każdą decyzją o ich niewydolności przystosowania się do życia według narzuconego schematu postępowania. Ten stan rzeczy zostawiał bardzo mało miejsca na humor w codziennym wydaniu. Chociaż Jollucha zdawała sobie sprawę, że jej kłopoty i „wybryki” teraz z dystansu czasu wydają się bardzo zabawne i mimo braku momentu zaskoczenia i nieprzewidywalności wciąż wywoływały przynajmniej uśmiech jeżeli nie gromki śmiech. Tak samo bywało z jej dziećmi. Córeczki Jolluchy bywały w Polsce często, szczególnie w okresie letnim. Od wczesnego wieku też same były odpowiedzialne za spakowanie swoich rzeczy i przygotowanie bagaży podręcznych. Były to czasy pobłażliwości w stosunku do przewożonych rzeczy, które w czasie podróży mogłyby być wykorzystane w niecny sposób lub pod wpływem mało szlachetnych pobudek. Podczas powrotu z cało rodzinnej wyprawy wakacyjnej Jollucha zauważyła, że plecak Marianny musi być szczególnie ciężki na co wskazywała jej postawa. Jollucha zaproponowała, że chętnie potrzyma plecak swojego zielonego szczęścia, jarosza od najmłodszego wieku. Jednak sama się ugięła pod nadspodziewaną wagą tego, co mogła sądzić o bagażu podręcznym. Jej naturalną reakcją było pytanie: - „.... co ty tam masz – kamienie?...”

A Marianka najspokojniej w świecie odpowiedziała pytaniem na pytanie: - „ A Ty mamo skąd to wiesz, przecież nic nie widać?...”  Nie było zmiłuj się jej młodsze sto pociech nie tylko talenty odziedziczyło po niej ale także miłość do przyrody. W czasie sprzątania i porządków pod łóżeczkiem Marianny w dziecięcym pokoju sypialnym (ale to już znacznie później), można było wyciągnąć płaskie, obłe, bardzo ładnie wyszlifowane przez wodę kamienie, kolorowe szkiełka też wypolerowane w potoku, jakieś korzenie i inne skarby. W czasie transportu rzeczy związanych z repatriacją Jollucha przywiozła kamienie Marianny do Polski. Płaciła za dwa kontenery nie zależnie od ciężaru i ilości przewożonego bagażu a ponieważ zabierała wszystkie rzeczy, do których dzieci mogły być przywiązane czy mogły wiązać z nimi wspomnienia z przeszłości w przyszłości, zabrała i jej kamienne wspomnienia. Kamienie zostały w różnych miejscach w jej mieszkaniu w Polsce a dzieci rozjechały się po świecie i pozakładały własne gniazda. Opisane kamienie Marianka przynosiła a raczej przydźwigała z nad pobliskiego strumienia, który oddzielał posiadłość, na której stał kompleks bloków w stylu ogrodowym, w których mieszkała wówczas mama z dwiema córkami z posiadłością biblioteki. Biblioteka owa była jedną z pierwszych rzeczy, za którą tak na prawdę Jollucha zatęskniła w Polsce. W USA sieć bibliotek we wszystkich Stanach jest ze sobą połączona i istnieje ogólny spis ewidencyjny w komputerach, z których korzystają czytelnicy. Można też zamówić, książkę, która jeszcze nie jest w druku, a jest tylko do niego przygotowywana. W ciągu dwóch tygodni, członek biblioteki zostaje powiadamiany przez okres pięciu dni przez nagranie sekretarki automatycznej co kilka godzin o czekającej na niego pozycji. Powszechne jest też wypożyczanie książek w wersji czytanej, których treści można słuchać w czasie prowadzenia samochodu czy spacerów, a nawet w podczas wykonywania koniecznych ale rutynowych czynności jakich potrzebuje każde funkcjonujące gospodarstwo domowe. Jollucha będąc w odwiedzinach na Florydzie wypożyczyła tam książki, które potem oddała w Virginii. Po powrocie do kraju, już pomijając wielkość i przestronność na prawdę pięknych przybytków użyteczności publicznych w kraju gdzie uczyła się swojej wersji dorosłego życia i utrwalała tę wersję przez 22 lata, pomijając zapach starego papieru i kurzu jaki niezmiennie panuje w bibliotekach w Polsce, to daleko nam do tamtego standardu. Na początku Jollucha myślała, że biblioteki w Polsce w ogóle nie dysponują żadnymi nowymi książkami. Książki w tych samych okładkach z szarego papieru z tymi samymi opisami na grzbietach czasami z kanciastością charakterystyczną dla ludzi uczących się pisania przy pomocy stalówki i atramentu, stoją w tych samych miejscach dokładnie tak jak je Jollucha zapamiętała z przed trzech, czterech dekad. Później poznała panią zatrudnioną w jednej z bibliotek w szpitalu, gdzie Jollucha odwiedzała Anuchę a pracownica biblioteki swoją babcię. Trochę pogadały i okazało się, że nowe pozycje w bibliotekach dostaje się pod ladą po znajomości i w dodatku kolejka zapisana jest w istniejącym pod ladą zeszycie. Przez jakiś czas Jollucha miała dostęp do wszelkich najnowszych opracowań literatury w języku polskim. Po kilku jednak miesiącach kiedy intensywność spotkań szpitalnych wygasła, skończyła się niejawna pomoc w udostępnianiu modnych pozycji na czasie, ze strony krótkotrwałej zażyłości pomiędzy zainteresowanymi stronami. Po prostu Pani powiedziała patrząc jej w oczy, że ta sprawa została zamknięta i posprzątana, bo kolejka oczekujących zrobiła się za długa. Oj jak bardzo wtedy Jollucha zatęskniła za biblioteką, do której idąc na skróty przechodziło się przez potok pełen pięknych wyszlifowanych okrąglaków.

Kamienie pojawiły się poza trzema bodajże wyjątkami dość późno w życiu autorki. Trzy wspomniane wyjątki to po pierwsze kamień, na podstawie którego Jolcia chciała poznać i ocenić prawo przyciągania ziemskiego. Po drugie kamienie, a raczej dźwięk jaki pozostał zakodowany głęboko w pamięci piszącej, po wrzuceniu kamienia do studni, który mama pozwoliła tam wrzucić, żeby dzieci bały się studni, co tylko wzbudziło ciekawość małej Jolki. A po trzecie to małe, płaskie kamienie z nad brzegu jeziora, za pomocą których tata umiał robić kaczki. Pierwsza taka kaczka wyszła Jolce ale dopiero, gdy znacznie podrosła i pojechała do mamy swojej mamy, która też mieszkała zresztą nad stawem, w którym zatonęło nie jedno wspomnienie i nie jedna nieudana kaczka. W ogóle prawie wszystkie bliskie Jolce osoby mieszkały w pobliżu mniejszych lub większych zbiorników wodnych. Druga jej babcia mama jej taty mieszkała w bardzo ładnym poniemieckim gospodarstwie w kleszczach dwóch stawów; mniejszego i większego. Ten większy obsadzony był dziś już nieistniejącymi wierzbami ***, za to bardzo gęsto porośnięty jest teraz rzęsą, którą uwielbiają kaczki. Ten mniejszy już dawno wysechł i został zaorany. Posiadłość babci czy jej syna, z którym wówczas mieszkała zawierała jeszcze dwa wciąż istniejące stawy jeden na pograniczu czy na styku gospodarstwa Cioci Lucynki – jednej z sióstr ojca.  Następny leżał na pograniczu omawianego gospodarstwa i posiadłości Cioci Marysi, najstarszej siostry ojca, która jest żyjącą seniorką pięciopokoleniowej historii rodu tak jak do niedawna była nią babcia Janinka. Babcia Janinka przeżyła nie tylko swojego męża o prawie pół wieku, ale także pochowała za swojego życia kilku zięciów i trzech synów z dziesięciorga urodzonych dzieci. Babcia Emilia umarła pozostawiając wszystkie żyjące dzieci oprócz bliźniaczej siostry mamy Jolluchy, zmarłej w dzieciństwie. Za swojego życia pochowała tylko jednego zięcia. To były ogromne kamienie – śmierci najbliższych, człowiek zrasta się z nimi i uczy się je nosić w sobie do końca własnego życia, nawet jeżeli po jakimś czasie nie czuje już ciężaru rozstań i nauczy się z kamieniem albo z dziurą po nim żyć. 
Na przeciw gospodarstwa wujka Franka leżało gospodarstwo wujka Gieńka, bardzo wcześnie zmarłego brata ojca Jolluchy. Dom leżał nad dużym stawem obsadzonym gęstą leszczyną. Na brzegu stawu, pod krzakami leszczyny leżały ogromiaste, kolosalne kamienie, na które wdrapywały się okoliczne dzieci, wszystkie będące dla siebie bliskim kuzynostwem lub pokrewieństwem w celu zdobycia gniazd laskowych orzechów. Kamienie leżące na brzegu stawu odbijały się w wodzie tworząc złudzenie niesamowitej głębi. W wodzie miotły gęsto zbitych witek leszczyny były wręcz czarnym tłem dla jaśniejszych brył kamiennych.  Kiedyś Jolka odbiła się z jednego z  takich kamieni i chciała zawiesić się za pomocą nogi zgiętej w kolanie na jednej z gęstych gałęzi leszczyny. Gałąź nie wytrzymała obciążenia i Jolka w padła do wody w garści wciąż trzymała kilka orzechów. Woda była upiornie zimna, bo był to początek pogodnej jesieni o zimnych wieczorach i rankach. Staw okazał się płytszy niż przypuszczała poszkodowana i w myśli nazwała staw bagienkiem a nie żadnym stawem, chyba z zemsty za zniszczone czyściutkie ubranka w jakie wystroiła ją mama na odwiedziny u rodziny. Jolka nie przywiązywała wówczas tak wielkiego znaczenia do ubrań, ale wiedziała, że mama nie ma dla niej przebrania. Będzie więc musiała paradować w stroju którejś z jej kuzynek, a to nie była dobrze zapowiadająca się perspektywa... 

Gospodartwo Cioci Marysi i jej męża Mieczysława – chrzestnego Jolluchy było też pięknym wydaniem poniemieckiego dworku. U jego głównego wiejścia był piękny okrągły staw, teraz przez następnego właściciela zasypany. Od tyłu tego gospodarstwa był pobudowany w wystarczającej odległości od domu wychodek. Do ubikacji prowadziła droga pod ogromnymi dębami, które rozpostarły swoje konary wysoko ponad skośnym dachem z czerwonych dachówek. Gospodartwo było zapewne kiedyś okolone parkiem a kilka starych istniejących do dziś dębów i rząd potężnych świerków od przelotowej jezdni był pozostałością po nim. Pod dębami była wydreptana od częstego używania ścieżka prowadząca do nadwornej ubikacji. Ścieżka ta szła zupełnie pod murem z kamieni. Jolka po raz pierwszy zachwyciła się kamieniami w tym murze. Tak jak dom był wykończony dachem z dachówek, tak mur miał swój mały daszek z dwóch rzędów skośnie nachylonych takich samych dachówek. Jollucha nie mogła się nadziwić, jak można zbudować tak prosty, wysoki i tak długi mur z kamieni? Czy one były jakoś rozłupywane czy były takie naturalnie znalezione? To były pytania jakie zaatakowały Jolkę w drodze do wychodka. Wewnątrz panował znajomy smrodek jaki był nieodłączną atrakcją takich ubikacji. Na zardzewiałym, długim gwoździu wisiały gazety pocięte w małe prostokąty. Dlatego gazety były niezbędne w każdym domu. Miały swoje funkcje jako jedyne źródło informacyjne a także opisaną funkcję wtórną. Rzadko kto wtedy w Polsce wiedział o istnieniu takiego luksusu jakim jest papier toaletowy. Te pocięte skrawki były opóźnioną ale ciekawą lekturą, jeżeli ktoś zmuszony był tam posiedzieć dłużej niż chciałby ze względu przede wszystkim na trudny do zniesienia odór. W drodze powrotnej Jolka odnalazła przy murze poprzerastanym przeuroczymi kępkami mchu, całe chmary modrookich, kwitnących właśnie fiołków aż do samej ścieżki. Z zachwytu i zatonięcia w podziwie dla barw jakich mieszanką były doskonale ze sobą dopasowane kamienie, pokryte kępkami mchu skontrastowane z żywymi odcieniami fiołków na zielonym tle też poprzetykanym mchem ale już na ziemi, wyrwało Jolkę nagłe spostrzeżenie, że dom połączony z omawianym murem za pomocą wysokiej drewnianej furtki, u podstawy którego też rosły małe łąki fiołków, nie był cały z cegły jak dotychczas myślała mała dziewczynka. Dom stał na takiej samej solidnej podmurówce z kamieni z jakich zrobiony był mur okalający dziedziniec prawdopodobnie dawniejszego parku a teraz po wycięciu większości drzew stał się ogrodem, warzywnikiem i młodym sadem. Była wczesna wiosna. Drzewa owocowe zapowiadały bliską i nabrzmiałą wysypkę naręczy czy koszy kwiatów. Tymczasem jednak zarówno one jak i wysokie dęby cięły ziemię z fiołkami w szachownicę cieni od potężnych gałęzi. Poszatkowane światło było wciąż bardzo rażące i intensywnie jasne, ze względu na brak liści.

Na omawianej posiadłości było kilka gniazd bocianich na specjalnie w tym celu umocowanych starych kołach od wozu na starych kikutach drzew też pozostawionych na wabika dla bocianów. Gniazda bocianie były też na kominach tego co teraz było przerobione na chlewnię, szopę, stajnię, oborę a było zapewne kiedyś funkcjonującymi czworakami przy opisywanym małym dworku.

Mur z kamieni zachwycił też Jolkę w miejskiej posiadłości, do której przenieśli rodzinę jej najbliżsi dorośli. To był zupełnie inny mur niż ten zapamiętany z wiekowego ogrodu Cioci Marysi i Wujka Mietka. Jolka widziała całe małe plaże kamieni w zakolach strugi na wsi, gdzie dotychczas mieszkali, ale tak jakby tylko częściowo zdawała sobie sprawę z ich istnienia. Tam jeszcze kamienie nie znaczyły dla niej tyle co drzwi szeroko otwarte ku przeżywaniu piękna. W plastyku Jolluchy ulubionym przedmiotem była rzeźba, być może korzeni tego zamiłowania trzeba się częściowo doszukiwać w późno dla niej odkrytych kamieniach. Ale póki co Jolka jeszcze nie chodziła do szkoły i stała przed murem z jury krakowsko - częstochowskiej wyznaczającym jedną z granic działki, na której stał nowy domek –  zrealizowane marzenie rodziców. Dom samodzielnie zbudowany przez jej tatę, przy ogromnym wysiłku obojga rodziców. Jej starsza siostra Grażka, ani młodsza siostra Arka, nie pamiętają muru- granicy z wapiennego kamienia w ogóle. Jollucha natomiast doskonale pamięta jak mała wersja Joleczki stoi nieruchomo przed owym kamiennym pięknem od początku do końca działki rodziców i patrzy, patrzy. Pamięta też przyjemne uczucie ciepła jakie dawał jej płaszczyk zrobiony z płaszcza jej mamy i przez nią uszyty. Pamięta lekką pokrywę śnieżną i najładniejsze buciki jakie mogła mieć mała dziewczynka na swoich nóżkach od zeszłorocznego Gwiazdora. Te buciki później dla bezpieczeństwa Jolka zakopała na działce. Nie potrafiła jednak określić gdzie i buciki przepadły.

Jolka nie mogła oderwać oczu od tego muru ani na wiosnę, kiedy porastał go perz, czerpiący wodę nie wiadomo skąd, ani tym bardziej teraz zimą kiedy na wystających zakamarkach, małych zagłębieniach i na gzygzakowatych nierównościach powierzchni zgromadziły się śniegowe czapy a sam mur miał nagle dorobiony półkolisty kurhan z białego puchu na całej swojej, krzywej długości.

Ten piękny mur tata wymienił z czasem na lepszą wersję płotu wykutego przez niego samego z metalu. Tymczasem jednak pomiędzy altaną a żywopłotem z dzikiej porzeczki leżała wysoka sterta piramidalnie ułożonych kamieni oddzielona od altany tylko przez podwójny rząd długich i grubych desek, które z czasem były wykorzystane do pokrycia szamba wykopanego na środku działki. Ta góra kamieni była niemal tak wysoka jak sama altana. U podnóża usypiska leżały ogromne głazy, które zostały wydobyte zarówno przez poprzedniego właściciela jak i tatę w czasie budowy. Tych kamieni jeszcze przybyło po wykopaniu szamba. Ciepła w kolorze góra kamieni też podobała się Jolce, bo podczas deszczu tworzyły się małe wodospady i kolor kamieni się bardzo zmieniał. A jak było bezchmurnie to każdy w luźno i przypadkowo rzuconych kamieni pracował na swój własny cień w południe. Sama góra też miała swój cień. Ten cień chodził dookoła góry nadążając za zmieniającym się kierunkiem oświetlenia. To było wszystko warte wnikliwej obserwacji. Gdyby nie wyraźny zakaz wydelegowany przez ciało rodzicielskie, że na górę nie wolno wchodzić, Jolka na pewno wykorzystałaby przystosowanie natury umożliwiające wdrapywanie się, skrabanie, które na pewno oferowałoby zupełnie inną perspektywę obserwacji a w odniesieniu do otoczenia pozostawiłoby fantastyczne wrażenie. Jolka bardzo ale to bardzo lubiła włazić na wszystko co było możliwe do przemieszczenia się w przestrzeni zapewniając sobie tym samym większą skalę bodźców. Jak już był inny płot, to tata postanowił zrobić z góry kamieni użytek. Postanowił przebudować już po raz trzeci szopkę czyli budynek gospodarczy. Dwie poprzednie wersje były drewniane ta w zamyśle taty miała przetrwać przez pokolenia.

Tata ogromnym, pięciokilowym młotem, który Jollucha jeszcze dziś podnosi z szacunkiem i respektem dla jego ciężaru, rozbijał najpierw te największe i najładniejsze kamienie. Jollucha nie wie co czuła jako mała dziewczynka oprócz podziwu dla ojca. Dziś czuje czczy żal, że te cuda znikły z działki, która musiała zapracować na cele wyznaczone przez plany wykończenia domku i uporządkowania terenu. Jest i wdzięczność za to, że stoi szopka, która dziś jest pokojem gościnnym dla jej dzieci, wdzięczność dla wysiłku jej ojca jak i materiału, z którego powstała. Na budulec na szambo i szopkę posłużył tłuczeń kamienny. Tata zawsze wiedział, gdzie uderzyć młotem, żeby taki kamień chciał się rozpaść. Kamienie co niepomiernie zdziwiło Jolkę były czasami puste w samym środku. A kilka razy tata odkrył na prawdę piękne wnętrza kamieni. Jolka nigdy przenigdy nie chciałaby zmieszać tego co mieniło się takimi niespotykanymi kolorami w przeświecającym je świetle z szarym cementowym błotem wymieszanym z piaskiem, wapnem i wodą, ale taki był los tego piękna. Jolka i Grażka pomagały w mieszaniu betoniarek, i w noszeniu cementu wiadrami na rusztowanie na którym stał tata i wylewał mury przyszłej szopki ujęte w szalunek zrobiony z grubych desek. Samą betoniarkę tata też sam zaprojektował, zrobił i zmontował i był z niej niesamowicie zadowolony. Z pomocy dzieci mniej, bo kiedyś pomoc dzieci wpisana była w ich życiorysy.

Co prawda niektóre mogły się uczyć a inne musiały ciężko pracować jak chciałyby malować czy się bawić rozwijając się kreacyjnie, ale wszystko ma swoje uzasadnienie i reperkusje. Jolka czuje dziś wielką dumę z tego, że czynnie uczestniczyła w procesie powstawania dorobku rodziców. Jollucha jest wdzięczna za wszystko co się dotychczas wydarzyło w jej życiu, bo to dało jej szansę na to czym zajmuje się dziś i na kogo dziś wyrosła i w co lub w kogo ma wciąż szansę się przepoczwarzyć lub dorosnąć, a może zbliżyć się do absolutu. Każdy człowiek czy jest tego świadomy czy nie dąży do doskonałości i żyje najlepiej jak potrafi i Jollucha nie jest wyjątkiem od tej reguły. Po tym jak trzecia i dzisiejsza zewnętrzna wersja szopki powstała znikła altanka. Następnym zadaniem ojca była kanaliza. A ukończenie jej wiąże się z zasypaniem szamba.

Tata potłukł wszystkie kamienie i wyrównał górki. Posadził drzewa i założył folię uszytą na maszynie z worków po nawozach sztucznych. Stelaż pod folię był zrobiony z rozkładanych części, które były co jesień rozbierane i składane na wiosnę? Tego faktu Jollucha nie pamięta dokładnie. Chyba jednak raz zmontowany stelaż już tak pozostawał z sezonu na sezon, a jedyną zmienną częścią była uszyta przez oboje rodziców folia, która służyła za cieplarnię przez wiele lat, aż do czasu gdy ogród przejęła Jollucha i już nieużywaną konstrukcje odstąpiła jednemu z braci ojca - Kazimierzowi.

Rodzice skrupulatnie usunęli wszystkie kamienie a Jollucha za nimi bardzo tęskniła. Jedną w pierwszych rzeczy jakie pojawiły się na działce były po przejęciu opieki Jolluchy nad ogrodem były kamienie... 

Kamienie mają niesamowitą architektoniczną i wypełniającą przestrzeń formę. Uszlachetniają ją i urozmaicają. Będąc w Stanach tuż przed powrotem w rodzinne pielesze Jollucha miała możliwość zajmowania się dekorowaniem wnętrz dla kilku zaledwie klientów. Dwoje z nich miało działkę zaaranżowaną za pomocą kamieni. Nie jest to tania impreza, bo centra ogrodnicze bardzo sobie cenią zarówno kamienie jak i ich transport. W Polsce w okolicznych wsiach można kupić niedrogo kamienie – tak zwane polniaki o bardzo różnych rozmiarach. Załadowanie też nie sprawia żadnych trudności, bo rolnicy posiadają obecnie najróżniejszy sprzęt. Za to sam transport jest bardzo drogi, bo kamienie swoje ważą. Jollucha oglądała kilkanaście rozwiązań bez kamieni i one nie budzą w niej takiego podekscytowania, nie powodują takiej frajdy co wykończenie z użyciem kamieni no i wody, w której te kamienie mają swoje drugie życie. Na kamienie mogą pozwolić sobie nieliczni. Na ulicy, na której mieszka obecnie Jollucha jest dom z działką wykończoną w stylu opartym o użycie kamieni i z wykorzystaniem ich zróżnicowanych rozmiarów. Jollucha nie wyobraża sobie jak wyglądałaby Dolina Pięciu Stawów bez kamieni. Każdy z tam użytych elementów z już istniejącą rzeźbą terenu i z ogromnymi, kilkuwiecznymi drzewami liściastymi, i wodą jest komponentem całości. Kamienie uszlachetniają, urozmaicają a także są kontrastem komponującym i określającym ten ciekawy zakątek. Kamienie są ostatnio modne. Kamienie są bardzo potrzebnym elementem malowniczości i urozmaicenia terenu. Mały ogródeczek Jolki nigdy nie byłby tym czym pozostał w jej pamięci, gdyby nie między innymi kamienie. W ogóle na tle uporządkowanych geometrycznych grządek i kwiatków sadzonych pod sznurek, co miało swoją niezaprzeczalną urodę, ogródeczek Jolki był nie tylko ewenementem ale niesamowicie malowniczą wyspą. I taką kamienną wyspę z niesamowitą ilością roślin ozdobnych odpowiednio uporządkowanych i zaprojektowanych według rozmiarów planowała wśród otaczających ją działek zrobić Jollucha. Miała pozwolenie i decyzję o urządzaniu działki według własnego stylu, gustu i projektu. Mama pozwolenie i inne małe decyzje później wyparła z pamięci, bo przeszkadzał jej tymczasowy bałagan. Nic co powstaje nie powstanie bez tymczasowego bałaganu, ale trudno widocznie dla mamy ważniejszy był porządek niż zadowolenie i nawet jakiś wymiar szczęścia córki. Ale córka kocha swoją mamę bardziej niż swoje pomysły, chociaż nadal nie pochwala metod, których użyła jej mama posługując się swoją młodszą córką i zorganizowanym wsparciem całej rodziny do celu unicestwienia marzeń autorki . A co dotyczy najmłodszej siostry Jolluchy, nie zależnie od kosztów i środków chciała wymusić wersję w danym momencie odpowiadającą mamie. Chciała jak najlepiej. Nic nie da się zrobić na siłę i poprzez zadawany ból i cierpienie chociażby jednemu istnieniu i chociaż miałby on być tymczasową wersją porządnie reprezentującej się działki. Ból i cierpienie nie jest elementem zbliżającym ludzi i nie buduje chęci współdziałania. Tylko poprzez radość i chociaż najmniejszą własną określoną odpowiedzialność majątkową do uzurpowanej własności, z ominięciem poniżania bliskich i poprzez pominięcie własnego egotyzmu można osiągnąć harmonię i piękno. Każdy kamień posiada własną jakość szlachetnej urody ale i ciężar – odpowiedzialność także. Przymuszanie, wymuszanie czy uprzedmiotowione traktowanie kogoś jak kogoś podwładnego lub własnego niewolnika nigdy nie przyniesie długotrwałego zadowolenia i oczekiwanej satysfakcji. Postawienie emocji i własnego znaczenia jako wartości na pierwszym miejscu zawsze się zemści, ponieważ jesteśmy systemem naczyń połączonych naturalnie dążących do wyrównywania poziomów. Jeżeli ktoś się spodziewa przez całe swoje życie sztucznego podtrzymywania swojego znaczenia czy wyróżniającej pozycji to nigdy jej tak na prawdę nie zazna. Idąc tym samym tropem jeżeli ktoś uzurpuje sobie a nawet bezwzględnie manifestuje prawo do własności to powinien ponosić część kosztów utrzymania jej w kulturze i w porządku, lub własność ta powinna być podzielona, tak żeby każdy wiedział co do niego należy i za co jest odpowiedzialny.

Jeżeli ktoś uzurpuje sobie prawo do własności, siłą narzuca swoje wizje porządku i stylu, niszcząc tym samym w bezceremonialny sposób już zaczęte plany i cudzy dorobek całych lat, a także jeszcze niezrealizowane plany i marzenia, to osoba taka powinna poczuwać się do odpowiedzialności materialnej za konsekwencje swoich czynów niezależnie czy działała sama czy w oparciu o zdanie innych.

Będąc w Stanach Jollucha nie ponosiła żadnych kosztów utrzymania działki, ale też nigdy w tym czasie nie myślała o powrocie do ojczyzny. Nie przejawiała też żadnych form kontroli i nie wtykała swoich macek w cudze ciasto. Jej uczestnictwo w sprawach rodzinnych ograniczało się do wysyłania regularnych przesyłek. Nie było rzeczy niemożliwej do wysłania. Jeżeli zabawki były za duże, to rozbierała je na części i wysyłała w osobnych paczkach otulonych w ciuchy. Jollucha nigdy nie spodziewała się żadnej formy rekompensaty, wdzięczności czy dziękczynienia. Ogrom satysfakcji sprawiło jej zdjęcie, na którym wszyscy członkowie rodziny byli ubrani w rzeczy przez nią wysłane. Tata kupił swoją Audi też za pieniążki, które zarobił podczas pobytu u niej. Nigdy nikt nie usłyszał jednego słowa na ten temat, bo była to jej cicha radość. Nigdy się po prostu nie zmieniła. Za czasów szkoły fotograficzno – filmowej nie było w Polsce nic na półkach poza octem i denaturatem. Czasami jednak trafiały się rzuty. Jeżeli Jollucha trafiła na taki rzut, kupowała rzeczy nie tylko dla siebie, ale dla każdego członka rodziny, który był w potrzebie, a w takiej wówczas byli wszyscy.

Eh, to były czasy... Lepsze, bo wyidealizowane przez czas, dystans i nostalgię. Jolucha uśmiechnęła się do siebie i spojrzała przez okno w siąpiące niebo wiosennego dżdżu. Ziemia i kamienie, a także kora drzew nabrała intensywniejszej barwy niż jeszcze tego poranka skąpanego w słońcu. Jollucha jest przekonana, że sprawy działki da się uporządkować i będą tylko jednym z wielu kamieni, ale kamieni posiadających duszę, z których ciężarem zrastamy się z czasem i już nie jesteśmy osobną częścią niewygodnych uczuć ale całością, której kształtem i nasączeniem możemy dowolnie kierować tak długo jak długo jesteśmy siebie sami świadomi. 
Jollucha wyjechała z Polski 1 Września 1979 r. wróciła
8 Października 2001. 22 Maja 2002 natomiast została prawnym właścicielem hektara z hakiem. Działka ta zawiera co? A jakże -  staw I niestety tylko 7 kamieni. Wszystkie w dodatku niemalże schowane pod kładką z desek przez rów melioracyjny, który znajduje odpływ w stawie. Staw zarośnięty jest tatarakiem i sitowiem. Podobno są tam pokłady torfu. W okół stawu rosną okazałe i regularnie przycinane wierzby głowiaste. Jollucha była przeszczęśliwa, jak były właściciel poprosił ją o możliwość obcinania 29 posadzonych w okół stawu wierzb na opał. Obcinanie czyli ogławianie pozwoli tym bardzo starym drzewom pożyć znacznie dłużej i w lepszej kondycji niż pozostawienie ich cyklom natury, w których akurat ten gatunek i rodzaj drzew w stanie braku ingerencji człowieka szybko kończy swój żywot i nie daje miejsc lęgowym kilkunastu gatunkom ptaków i małych ssaków . Jest to więc swoista symbioza między drzewem  a człowiekiem i skrzydlatą oraz futrzaną gawiedzią. Symbioza ta ma już kilka wieków historii za sobą, ale dobiega naturalnego końca. Nikt nie sadzi już wierzby tego gatunku, a te które wciąż są częścią polskiego krajobrazu są coraz rzadziej przycinane i szybko niszczeją.  Wyginięcie tego gatunku drzew pociągnie za sobą wyginięcie miejsc lęgowych dla ptactwa, co z kolei spowoduje zapaś tych gatunków populacji ptasiej, która wytworzyła nawyk przetrwania i przedłużania gatunku w oparciu o możliwość korzystania w bezpieczeństwa gęstych drobnych gałęzi oddalonych od ziemi na bezpieczną odległość. Świat się zmienia czy chcemy tego czy nie. I to jest przykład takiego stanu rzeczy. 

***
 Gatunek wierzby zwanej głowiastą. W co dwuletnim okresie wierzby te były systematycznie ogławiane dla pozyskania opału. Dziś nikt nie przycina regularnie gałęzi, które zamieniają się bardzo szybko w ogromne konary i powodują przyspieszoną naturalną śmierć drzewa.